NATO nuk është gati për dronët rusë

Drone të lirë rusë të bërë nga druri dhe shkuma, pushtuan hapësirën ajrore të Polonisë këtë javë dhe u rrëzuan me sisteme armësh me vlerë shumë milionë dollarë – duke nxjerrë në pah mungesën e përgatitjes së duhur të NATO-s për kërcënime të tilla.

Të paktën 19 dronë fluturuan në Poloni të mërkurën, duke shënuar një "test politik dhe ushtarak nga Rusia. Është shumë mirë që Polonia zbuloi dhe rrëzoi dronët", tha Ulrike Franke, një bashkëpunëtore e lartë e politikave në Këshillin Evropian për Marrëdhëniet me Jashtë.

Por veprimi i NATO-s ishte shumë më pak efektiv sesa përgjigja tipike e Ukrainës. Aleanca rrëzoi rreth tre dronë, ndërsa Kievi zakonisht pretendon një shkallë përgjimi prej 80 deri në 90 përqind - pavarësisht se përballet me sulme shumë më të mëdha.

Franke shtoi se ka një mospërputhje midis pajisjeve me kosto të ulët të Rusisë dhe përgjigjes së shtrenjtë ushtarake të NATO-s: "Çfarë do të bëjmë, do të dërgojmë F-16 dhe F-35 çdo herë? Nuk është e qëndrueshme. Duhet të pajisemi më mirë me sisteme anti-dronë."

Kërcënimi që paraqisnin dronët ishte shumë real.

Sipas WELT, një botim simotër i POLITICO në Axel Springer Group, pesë dronë ishin në një rrugë të drejtpërdrejtë fluturimi drejt një baze të NATO-s përpara se të interceptoheshin nga avionët luftarakë holandezë Lockheed Martin F-35. Një avion furnizimi me karburant i NATO-s, një avion italian mbikëqyrjeje dhe një sistem mbrojtës ajror gjerman Patriot, thuhet se u përfshinë gjithashtu në operacion.

Këto janë miliarda dollarë pajisje për t'iu kundërvënë dronëve të lirë rusë Gerbera — imitime të Shahed të Iranit, prodhimi i të cilëve vlerësohet se kushton rreth 10,000 dollarë.

Por ajo ndërhyrje me kosto të ulët provokoi një reagim shumë të lartë.

Polonia thirri Nenin 4 të NATO-s, i cili kërkon që anëtarët e aleancës të mblidhen për bisedime urgjente. Si Polonia ashtu edhe Letonia mbyllën hapësirën e tyre ajrore lindore dhe NATO thuhet se po shqyrton "masa mbrojtëse".

Të mërkurën, Sekretari i Mbrojtjes i Mbretërisë së Bashkuar, John Healy, njoftoi se do t'i pyeste krerët e lartë ushtarakë se si Londra mund të ndihmojë në forcimin e mbrojtjes ajrore të NATO-s mbi Poloninë. Ukraina gjithashtu ka ofruar ndihmën e saj.

“Polonia ka kërkuar mbështetje, duke përfshirë monitorim të vazhdueshëm nga afër, më shumë mbikëqyrje dhe zbulim të inteligjencës, si dhe më shumë mbrojtje ajrore”, tha një zyrtar i NATO-s.

Drone të lirë, raketa të shtrenjta

Mbrojtja ajrore është identifikuar prej kohësh, si një nga boshllëqet kryesore të aftësive të vendeve të NATO-s. BE-ja po i inkurajon gjithashtu vendet të shpenzojnë një pjesë të 150 miliardë eurove në kreditë SAFE për mbrojtjen ajrore.

Por shumë nga këto para shkojnë për armë shumë të shtrenjta.

Vetë Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy, theksoi se sistemet e mbrojtjes ajrore MIM-104 Patriot të prodhuara në SHBA dhe sistemet franko-italiane SAMP/T, secili me kosto qindra miliona dollarë, nuk janë një opsion i arsyeshëm për t’u përdorur kundër dronëve kamikazë të lirë të Rusisë.

Ukraina nuk përdor pajisje të tilla për t'iu kundërvënë valëve të mjeteve ajrore pa pilot ruse që mund të numërohen me qindra në çdo natë të caktuar. Në vend të kësaj, ajo ka zhvilluar kundër-dronët e saj shumë të lirë për të rrëzuar kërcënimet hyrëse ruse.

Çështja u ngrit të enjten gjatë një takimi informues midis Sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, dhe ambasadorëve të BE-së në Bruksel — hera e parë që një shef i aleancës merr pjesë në një takim të tillë.

Shumë pjesëmarrës u shqetësuan se reagimi i së mërkurës nxori në pah mungesën e gatishmërisë së Perëndimit. Ushtritë e NATO-s nuk do të ishin në gjendje të përdornin rregullisht avionët F-35 për të kapur pushtues të tillë.

“Vetë Rutte arriti në përfundimin se, dhe askush nuk ishte kundër”, tha një nga diplomatët.

Sipas Charly Salonius-Pasternak, drejtoreshë ekzekutive e organizatës kërkimore Nordic West Office me seli në Helsinki, përshtatja e përgjigjes së NATO-s ndaj pajisjeve të prodhuara në masë dhe me kosto të ulët të Rusisë është e vonuar prej kohësh.

"A ka mësime se si të gjurmohen dhe rrëzohen shumë dronë të lirë që nuk përfshijnë një raketë shumëmilionëshe eurosh? Sigurisht, por ky nuk është një mësim i ri", tha ai. "Çfarë ka bërë establishmenti politik evropian në lidhje me këtë?"

"Disa vende po i përshtatin arsenalet e tyre - ato që i ndiejnë kërcënimet më ashpër - por duhet pak kohë për të zbatuar vendimet buxhetore", shtoi ai.

Sfidat e dronëve

Disa nga gjigantët e mbrojtjes të Evropës po përpiqen të përshtaten me garën e armatimit të dronëve, e cila ndryshon me shpejtësi.

Në fund të gushtit, Saab i Suedisë prezantoi një raketë të re me kosto të ulët të quajtur Nimbrix, e projektuar për të neutralizuar mjete ajrore të vogla pa pilot në lartësi të ulët. Agjencia franceze e prokurimit të armëve DGA gjithashtu porositi kohët e fundit  një demonstrues për një sistem lazer anti-dronë nga një grup kompanish, përfshirë MBDA, Safran, Thales dhe Cilas.

Megjithatë, kompanitë më të vogla dhe inovative mund të kenë vështirësi në depërtimin e tyre. "Startup-et kanë bërë shumë përparim në aspektin e asaj që është e mundur. Ne nuk e kemi blerë domosdoshmërisht [atë që ata shesin] në Evropë ende", tha Franke, nga Këshilli Evropian për Marrëdhëniet me Jashtë.

Ajo shtoi se ka dy sfida kryesore përpara kur bëhet fjalë për mbrojtjen kundër dronëve.

E para është se një sistem nuk do të jetë në gjendje të mbrohet nga të gjitha kërcënimet. "Sipas përkufizimit, do të na duhet një mbrojtje e shtresuar, me kundërmasa elektronike dhe kinetike." Tjetra është se sa shpejt evoluon teknologjia: Si Ukraina ashtu edhe Rusia po i përshtatin vazhdimisht dronët e tyre sulmues dhe mbrojtës në një spirale teknologjike.

Kjo është qasja e Ukrainës. Ajo përdor kundërmasa elektronike, si dhe prodhon mijëra dronë interceptues në muaj. Ukraina mund të përballet me qindra dronë çdo natë, dhe mbrojtësit shkatërrojnë shumicën dërrmuese.

Për ushtritë evropiane, kjo do të kërkojë një ndryshim nga modelet tradicionale të prokurimit të grupeve të vogla të armëve të shtrenjta, tha për Politico muajin e kaluar, ish-shefi i shtabit të mbrojtjes së Francës, gjenerali Thierry Burkhard .

"Për pajisje të caktuara, është ndoshta më mirë të blihen në grupe prej 10, 15, 20 ose ndoshta 50," tha ai. "Nuk ka rëndësi nëse kompania që i zhvillon ato nuk është në gjendje të ofrojë mirëmbajtje për 20 vjet, sepse brenda një viti, ajo pajisje ose do të jetë e vdekur në fushën e betejës ose do të jetë e vjetëruar."/ Politico.