Një sekuestrim i madh droge zbulon betejat në 'autostradën' e kokainës nga Amerika Latine në Dubai

Mesazhi erdhi nga Dubai me një emoji të Babagjyshit. "Në rregull djema. Nuk ka nevojë për fat. Vërtet kjo nuk mund të ishte më e thjeshtë. Thjesht relaksohuni dhe e gjitha kjo do të mbarojë së shpejti."

Iu dërgua një peshkatari nga Ukraina dhe një burri të papunë nga Teesside, të cilët po lundronin drejt mesit të Detit Irlandez për të mbledhur kokainë nga një anije mallrash që po kalonte, MV Matthew.

Siç doli, atyre u duhej shumë fat dhe shumë pak gjëra ishin të lehta për t’u zgjidhur.

Të dy burrat ishin pjesë e një përpjekjeje të guximshme për të trafikuar më shumë se 2.2 ton kokainë në Mbretërinë e Bashkuar dhe Evropë. Kjo përpjekje përfundoi me dështim, me një goditje të suksesshme kundër karteleve të fuqishme të drogës nga autoritetet irlandeze.

Tetë burra u dënuan dhe u burgosën me një total prej 129 vjetësh. E gjithë kokaina u shkatërrua.

Por, pavarësisht këtij rezultati, agjencitë ligjzbatuese në të gjithë Evropën pranojnë se po përpiqen të ndalojnë sasinë në rritje të kokainës, që kalon Atlantikun nga Amerika e Jugut.

Qendra e Operacioneve të Analizës Detare (MAOC), e cila monitoron tregtinë transatlantike të drogës, thotë se 100 anije të dyshuara për trafikim droge drejt Evropës nuk u ndaluan vitin e kaluar, sepse autoritetet nuk kishin anije të mjaftueshme për t'i kapur ato.

“Ne kemi informacionet e anijes që po kalon Atlantikun... se është e ngarkuar në atë kohë, dhe ende nuk kemi mjetet e nevojshme për përgjim”, i thotë drejtori i Panorma, Sjoerd Top.

Deri në 600 anije monitorohen nga MAOC çdo ditë, ndërsa sasi rekord kokaine po prodhohen në Amerikën e Jugut, shton ai.

MV Matthew, e regjistruar në Panama, u ble nga kartelet e drogës në gusht 2023.

Përdoruesit në Mbretërinë e Bashkuar konsumuan 117 ton kokainë vitin e kaluar, raportoi Agjencia Kombëtare e Krimit në Mbretërinë e Bashkuar. Numri i vdekjeve të lidhura me kokainën është rritur dhjetëfish që nga viti 2011.

Droga zakonisht transportohet në anije të mëdha kontejnerësh në portet evropiane, si Roterdami dhe Antverpi. Por siguria është forcuar atje, kështu që kontrabandistët po kërkojnë rrugë alternative.

Shumë prej tyre tani po përdorin metoda të lënies së kokainës në det, duke shkarkuar balla kokaine nga një anije "nënë", për t'u marrë nga një anije më e vogël "bijë" dhe për t'u çuar në breg.

«Vetëm në gjashtë muajt e fundit kemi kapur ton kokainë, disa sekuestrime prej një ose dy tonësh përmes kësaj metode në det», na thotë Charlie Eastaugh, drejtor detar i Forcës Kufitare të Mbretërisë së Bashkuar.

Por kartelet janë të paepur dhe gjithnjë e më shumë e kanë shënjestruar Irlandën - i vetmi vend evropian me kufi të hapur me Mbretërinë e Bashkuar - si një derë të pasme.

'Superautostradë narkotike'

Irlanda ka pothuajse 2,000 milje vijë bregdetare, pjesa më e madhe e së cilës është ideale për kontrabandë, me qindra gjire të izoluara.

Dhe kjo vijë bregdetare është e ndjeshme. Forcat mbrojtëse të vendit ndihmojnë në luftimin e karteleve. Irlanda ka shpenzimet më të ulëta për mbrojtjen në BE, vetëm 0.2% të PBB-së. Shërbimi Detar Irlandez ka tetë anije, por zakonisht mund të nxjerrë në det vetëm dy për shkak të mungesës së marinarëve.

"Ne kemi 132,000 milje katrorë ujë nën juridiksionin tonë. Një përgjegjësi ndaj BE-së për 16% të ujërave evropiane… dy anije. Nuk ka asnjë kuptim", thotë ish-komandanti detar Eugene Ryan.

E njëjta gjë është edhe me mbështetjen ajrore. Forcat Mbrojtëse Irlandeze supozohet të sigurojnë helikopterët për të ndihmuar në mbrojtjen e vijës bregdetare. Por Panorama ka marrë informacion se ndonjëherë nuk kanë asnjë helikopter në dispozicion që mund ta bëjë punën.

"Autostrada e drogës kalon përmes Atlantikut dhe një nga vendet e para ku arrin është Irlanda. Ujërat tona territoriale janë vërtet të lira për të gjithë, është si Perëndimi i Egër atje jashtë", thotë Cathal Berry, një ish-komandant i Ushtrisë Irlandeze.

Qeveria irlandeze thotë se mban një "prani dhe vigjilencë të vazhdueshme" brenda domenit të saj detar. Ajo thotë se financimi për mbrojtjen do të rritet me 600 milionë euro (520 milionë paund) - një rritje prej 55% gjatë katër viteve - dhe "iniciativa të rëndësishme... kanë rezultuar gjithashtu në stabilizimin e forcës së Shërbimit Detar".

Vitaliy Lapa u dënua me 14 vjet e gjysmë burg dhe Jamie Harbron me 13 vjet e gjysmë.

Ndërsa sekuestrimi rekord i kokainës në anijen MV Matthew ishte një sukses për shtetin irlandez, ai tregoi gjithashtu dobësitë e mundshme në mbrojtjen e vendit.

Një grup kartelesh, që nga forcat e rendit besohet se drejtohen nga grupi famëkeq i krimit të organizuar Kinahan, blenë anije mallrash për rreth 10 milionë paund në gusht 2023.

Në mesin e shtatorit, tre burra u dërguan për të blerë një anije peshkimi të quajtur Castlemore në portin e peshkimit të Castletownbere, në jugperëndim të Irlandës.

Ata ishin ukrainasi Vitaliy Lapa, Jamie Harbron nga Stockton-on-Tees dhe një skocez që kishte mbërritur nga Dubai - të cilin policia e quajti Personi i Interesit Një.

Policia po vëzhgonte, ndërsa skocezi mbikëqyrte një pagesë prej 300,000 eurosh (260,000 £) nga një kompani ndërtimi në Dubai. Panorama e ka identifikuar atë si Stefan Boyd nga Glasgou - megjithëse nuk dihet nëse ai luajti një rol më të gjerë.

Boyd u kthye në klasin e parë të Dubait, ku besohet se do të qëndrojë. Panorama nuk ka mundur ta kontaktojë atë për koment.

Lapa dhe Habron - të cilët u dënuan më vonë - e çuan anijen Castlemore në det të premten, më 22 shtator, pa e ditur se policia kishte instaluar një gjurmues në anije.

Policia më vonë mori mesazhe që tregonin se ekuipazhi po merrte udhëzime nga Dubai.

Autoritetet irlandeze i gjurmuan anijet MV Matthew dhe Castlemore gjatë dy ditëve në vijim, ndërsa të dy anijet u përpoqën, por dështuan, të takoheshin në Detin Irlandez gjatë stuhive. Anija me rrjetë peshkimi kishte probleme me motorin dhe humbiste fuqinë herë pas here.

Ndërsa moti u përkeqësua, kapiteni iranian i anijes MV Matthew, Soheil Jelveh, donte të shkonte në veri, por shefat e tij në Dubai e paralajmëruan të shmangte ujërat e Mbretërisë së Bashkuar. "Roja bregdetare irlandeze ka vetëm sinjale VHF, edhe rojet bregdetare britanike kanë anije", shkruanin ata në mesazh.

Në atë kohë, marina irlandeze kishte vetëm një anije në det, WB Yeats. Në fakt, ajo po i gjurmonte tashmë kontrabandistët dhe po priste një urdhër për të ndërhyrë.

Natën e së dielës, anija Castlemore ngeci në një breg ranor gjatë stuhisë dhe trafikantët në peshkarexhë u detyruan të telefononin rojen bregdetare irlandeze për t'i shpëtuar. Ata u transportuan në një vend të sigurt me helikopter.

Në anijen MV Matthew, kishte filluar paniku. Më pak se 24 orë më vonë, kapiteni pretendoi në mënyrë të rreme se ishte plagosur dhe kishte nevojë për trajtim urgjent. Edhe ai u transportua me helikopter në një vend të sigurt nga roja bregdetare, e cila nuk ishte në dijeni të operacionit të marinës.

Në spital, u zbulua se Jelveh kishte më shumë se 50,000 dollarë (37,982 paund) në çantën e tij. Ai u arrestua pasi tentoi të arratisej me vrap nga dyert e spitalit.

Ekuipazhi i MV Matthew u kap nga anëtarët e Krahut të Rangers të Ushtrisë Irlandeze, të cilët zbritën nga një helikopter.

Ndërkohë, një filipinas, Harold Estoesta, kishte marrë përsipër detyrën e kapitenit dhe ishte përpjekur t’i shmangej marinës.

Mesazhet zanore dhe tekstet tregojnë historinë e orëve të ardhshme.

Një shef në Dubai, që e quante veten Kapiten Noah, i tha ekuipazhit të ruanin qetësinë.

"Niveli im i stresit është afër atakut në zemër. Mundohu të jesh i qetë, qetësohu. Vazhdo me shpejtësi të plotë", tha ai në një mesazh zanor.

Por marina urdhëroi që MV Matthew të ridrejtohej për në Cork - duke qëlluar përfundimisht me të shtëna paralajmëruese. Hera e parë që nga vitet 1980.

Një shkëmbim i regjistruar jep një ndjesi të dramës, me kapitenin e ri që i thotë marinës: "Kemi frikë. Do të ikim sepse ju na qëlloni. Ju lutem mos na qëlloni. Ekuipazhi im tani është në panik dhe qan".

Komandanti i marinës përgjigjet: "Nuk ke pse të kesh frikë. E vetmja gjë që të kërkoj është që të vazhdosh për në Portin e Korkut."

Autoritetet irlandeze vendosën të hipnin në anijen MV Matthew duke përdorur Krahun e Rojeve të Ushtrisë Irlandeze, por nuk kishte helikopterë të përshtatshëm në dispozicion.

Pesë prej tyre ishin në një hangar, duke pritur për pjesë këmbimi dhe servis. I vetmi helikopter i aftë për fluturim po përdorej si ambulancë ajrore.

"Ata duhej të hiqnin të gjitha pajisjet mjekësore dhe t'i ricaktonin ato për një detyrë ushtarake", thotë Cathal Berry, një ish-zëvendëskomandant i Krahut të Rangers. Dy mitralozë u instaluan shpejt.

Shefat në Dubai ende nuk mendonin se ushtria irlandeze mund t’i ndalte.

Kapiten Noah u tha atyre në një mesazh audio: "Djema, ju lutem më dëgjoni. Deri tani nuk ka asnjë helikopter për ju, asnjë komando, asgjë. Në rregull, kini besim."

2.2 ton kokainë kishin një vlerë të vlerësuar prej më shumë se 157 milionë eurosh (136 paund).

Mesazhet e fundit që iu dërguan Kapiten Noah nga anija MV Matthew ishin fotografi të një helikopteri që fluturonte mbi anije. Disa sekonda më vonë, rojet zbritën në kuvertë dhe kapën ekuipazhin.

Kundër të gjitha gjasave, dhe pavarësisht mungesës së anijeve dhe helikopterëve, kapja e drogës ishte një fitore për shtetin irlandez.

Që atëherë, policia irlandeze ka zbuluar katër përpjekje të tjera për të trafikuar sasi të mëdha kokaine në Mbretërinë e Bashkuar. Por trafikantët janë të pamëshirshëm dhe kanë burime të mëdha.

«Nëse do të isha në trafikun e drogës tani, do të fërkoja duart bashkë», thotë Eugene Ryan, ish-komandanti i operacioneve të flotës në marinën irlandeze.

"Nëse dërgojnë 20 ton kokainë me disa anije dhe disa kapen, ata prapë do të marrin 12-15 ton."

Trafikimi i drogës është një problem në rritje në të gjithë Evropën - dhe ata që udhëheqin luftën thonë se çdo vend duhet të bëjë më shumë për ta ndaluar atë./ BBC.