Vetëm hapi i parë? Tërheqja e fondeve amerikane për vendet baltike shkakton frikë

Mund të mos jetë më një surprizë, por është ende një tronditje për shumë njerëz në vendet baltike. Me sa duket, SHBA-të po planifikojnë të ndërpresin disa programe të rëndësishme mbështetëse, që më parë kishin ndihmuar kryesisht ushtrinë në Estoni, Letoni dhe Lituani për të ndërtuar kapacitete. Tashmë ishte njoftuar publikisht se fondet për të ashtuquajturën ‘Iniciativë të Sigurisë Baltike’, nuk do të shfaqeshin më në propozimin e buxhetit të SHBA-së të Shtëpisë së Bardhë. Programi u lançua në vitin 2020 për të mbështetur posaçërisht tre shtetet baltike.

Tani SHBA-të duan gjithashtu të zvogëlojnë një program tjetër ndihme: Kjo përfshin shpenzimet sipas Seksionit 333, një pasazh në ligjin federal të SHBA-së, që i lejon Departamentit të Mbrojtjes të SHBA-së të ndajë fonde. Sipas Financial Times, e cila raportoi për herë të parë për planet së bashku me Washington Post, këto fonde kanë caktuar afërsisht 1.6 miliardë dollarë për vendet që kufizohen me Rusinë, kryesisht në shtetet baltike, midis viteve 2018 dhe 2022. Ato tani do të reduktohen në zero.

Shqetësohuni për hapin tjetër

Një zëdhënës i Shtëpisë së Bardhë, duke folur në kushte anonimiteti, konfirmoi këtë veprim për gazetën britanike, duke thënë se ishte "në përputhje me ideologjinë e Presidentit Donald Trump "Amerika e Para", sipas së cilës vetëm popullsia e SHBA-së duhet të përfitojë kryesisht nga shpenzimet. Konkretisht, duket se një figurë tjetër kontraverse nga Departamenti i Mbrojtjes i SHBA-së, qëndron pas këtij veprimi. Thuhet se është vepër e Nënsekretarit të Mbrojtjes për Politikat, Elbridge Colby. Colby gjithashtu kishte ndaluar ndihmën e SHBA-së për Ukrainën të paktën dy herë, me sa duket me iniciativën e tij, të cilën administrata Trump më pas e rifilloi pas njëfarë zemërimi. Ai konsiderohet përfaqësues i një shkolle mendimi që është veçanërisht kundër Evropës, madje edhe brenda administratës aktuale të SHBA-së, dhe që bën thirrje që SHBA-të të përqendrojnë vëmendjen e tyre të plotë në rajonin e Paqësorit.

Në shtetet baltike, rëndësia simbolike e këtij veprimi është shumë e dukshme. Përfaqësuesit e qeverisë lituaneze konfirmuan se ishin paralajmëruar jozyrtarisht për përfundimin e programit. Vaidotas Urebelis, Drejtor i Përgjithshëm i Ministrisë së Mbrojtjes lituaneze, tha se ata ishin informuar se pagesat do të ndërpriteshin plotësisht. Megjithatë, në të njëjtën kohë, ata deklaruan se kjo nuk ishte plotësisht e sigurt. Diskutimet me qeverinë në Uashington ishin në vazhdim, rreth asaj se cilat fonde do të ndërpriteshin në të vërtetë. Sipas një raporti nga agjencia lituaneze e lajmeve ELTA, shumë njerëz kanë frikë jo vetëm nga mungesa e fondeve, por mbi të gjitha nga sinjali i qartë për Rusinë, se SHBA-të janë më pak të interesuara për sigurinë e shteteve kufitare të Evropës - edhe pse shtetet baltike e shohin veten si objektivin e mundshëm të ardhshëm të Presidentit rus Vladimir Putin, sapo të mbarojë lufta në Ukrainë.

Kritika ndaj qeverisë

Lituania thekson gjithashtu se fondet e tjera që rrjedhin nga SHBA-të në buxhetin e mbrojtjes të vendit baltik, nuk preken nga ngrirja për momentin. Kjo përfshin, ndër të tjera, Programin e Financimit të Ushtrisë së Huaj, i cili mbështet vendet me shpenzime më të mëdha, të tilla si blerja e avionëve luftarakë ose tankeve - me kusht që këto të kenë origjinën nga SHBA-të.

Mbi të gjitha, megjithatë, ende nuk janë marrë sinjale të qarta nga Uashingtoni se është planifikuar edhe një hap tjetër, të cilin shumë në vendet baltike e kanë frikë: që administrata Trump do të zbatojë njoftimin e saj për tërheqjen e trupave amerikane nga vendet baltike. Kjo do të shihej në vendet baltike si një sinjal edhe më i qartë për Rusinë, se SHBA-të nuk janë më mjaftueshëm të shqetësuara për sigurinë e aleatëve të saj të NATO-s në rajon.

Vizita e Presidentit të ri polak, Karol Nawrocki, në Uashington u pasua me shumë interes - dhe gjithashtu me pak zili. Presidenti amerikan i premtoi kolegut të tij nga Varshava, i cili është i lidhur ngushtë ideologjikisht, një zgjatje të pranisë së plotë të trupave në Poloni. Në Lituani, kjo shihet pjesërisht si një sinjal qetësues, por në opozitë, shihet gjithashtu si një shenjë e asaj që po bën gabim qeveria aktuale. Socialdemokratët, në pushtet që nga dhjetori i kaluar, nuk kanë bërë asnjë përpjekje për të ndërtuar ura me administratën e re amerikane, u ankua politikani liberal-konservator, Žygimantas Pavilionis në një intervistë me Delfi. Në vend të kësaj, ata përqendrohen në çështje të ndjeshme. Fakti që Socialdemokratët kanë hyrë dy herë në aleanca me partinë populiste "Agimi i Nemunas", e cila, ndër të tjera, është qartësisht antisemite, "ka bërë pak përshtypje" në Uashington, thotë ai./ Der Standard.