Si krahasohet teknologjia mbrojtëse e Perëndimit me 'ujqërit robotikë' dhe raketat e Kinës?

Kina ka shfrytëzuar paradën ushtarake të Ditës së Fitores për të zbuluar një gamë të re teknologjish luftarake, duke përfshirë dronë “wing man”, raketa balistike bërthamore dhe “ujqër robotë”. Kjo festë vjetore përkujton dorëzimin e Japonisë nga Lufta e Dytë Botërore dhe, përveç aspektit historik, shërben si një platformë për Pekinin që të demonstrojë aftësitë e tij teknologjike dhe ushtarake.

Një nga atraksionet kryesore të paradës ishte droni Feihong-97, i quajtur edhe droni “besnik” ose “wing man”, një dron pa pilot me një motor të vetëm i projektuar për sulme tokësore. Ky dron është i aftë të punojë në koordinim me avionët me ekuipazh dhe të kryejë sulme të zbulimit, si dhe operacione bllokimi elektronik. Gazeta “South China Morning Post” thekson se debutimi i tij mund ta bëjë Kinën vendin e parë në botë me një dron të tillë gati për luftime.

Në krahasim, Evropa është ende në faza zhvillimi. Airbus po punon në dronin “Wingman”, i cili do të komandohet nga një pilot në një aeroplan të ndryshëm, si Eurofighter, dhe do të kryejë detyra të ndryshme që përfshijnë zbulimin, bllokimin dhe sulmet ndaj objektivave në tokë apo në ajër me municione ose raketa të drejtuara me precizion. Ky dron do të ketë aftësi të inteligjencës artificiale falë një partneriteti me kompaninë gjermane të mbrojtjes Helsing AI, por nuk pritet të jetë funksional deri në vitet 2030. Sistemi më i gjerë FCAS, që përfshin avionë të rinj luftarakë dhe dronë pa pilot, po zhvillohet nga Franca, Spanja dhe Gjermania dhe pritet të operojë në hapësirë, në ajër, tokë dhe det deri në vitet 2040.

Mbretëria e Bashkuar ka pasur projekte të ngjashme, si Projekti Mosquito, por prototipi i dronit wingman u anulua në 2022. Aktualisht po kërkohen propozime për një dron të tipit wingman që do të plotësojë Programin Global të Ajrit të Luftimit (GCAP) me Italinë dhe Japoninë. Në Shtetet e Bashkuara, droni YFQ-42A i General Atomics kreu fluturimin e tij të parë provë në Kaliforni, ndërsa kompania Anduril po zhvillon YFQ-44A, që ende nuk është gati për testim.

Paradën e Ditës së Fitores e shoqëroi gjithashtu prezantimi i disa raketave të reja balistike ndërkontinentale (ICBM), përfshirë Dong Feng-61, Dong Feng-31BJ, DongFeng 26-D dhe Dong Feng-5C. Sipas mediave kineze, DF-5C është e aftë të godasë çdo pjesë të Tokës dhe mund të mbajë deri në 12 koka bërthamore. DF-61 mund të lëshohet nga një platformë e lëvizshme dhe është pjesë e një “triadeje” që përfshin raketa të lëshuara nga ajri dhe nga nëndetëset, duke treguar aftësinë e Kinës për hakmarrje bërthamore në tokë, det ose ajër.

Në krahasim, Franca dhe SHBA-ja kanë secila nga dy lloje raketash bërthamore me lëshim nga nëndetëset ose ajri, ndërsa Mbretëria e Bashkuar ka një raketë bërthamore ndërkontinentale të lëshuar nga deti. Raketat franceze M51 dhe ASMP-A, Trident II D5 britanike dhe Minuteman III amerikane ofrojnë aftësi të kufizuara në krahasim me “triadën” kineze, por shtetet e Perëndimit mbajnë gjithashtu rezervat bërthamore më të mëdha në botë, përkatësisht 5,044 për SHBA-në, 290 për Francën dhe 225 për Mbretërinë e Bashkuar.

Paradën e shoqëroi edhe prezantimi i raketave anti-satelitare, përfshirë HQ-29, që sipas mediave kineze mund të rrëzojnë satelitë të huaj me një goditje të vetme. Kjo tregon përparimin e Kinës në mbrojtjen hapësinore, ndërsa Bashkimi Evropian ka refuzuar testimin e raketave ASAT, duke preferuar sisteme alternative si satelitë paralajmërues dhe radarë për mbrojtje kundër kërcënimeve hapësinore. Franca dhe Italia zhvillojnë gjithashtu sistemin Aster-30 B1NT për neutralizimin e raketave me rreze të gjatë, duke përfshirë raketat hipersonike, megjithëse ky sistem ka një kufi lartësie prej 25 kilometrash, ende larg hapësirës orbitale.

Një tjetër risie ishin “ujqërit robotë” katërkëmbësh, të pajisur me aftësi sulmi dhe zbulimi. Këta robotë, të njohur si qentë robotë, janë përdorur në Ukrainë për çminim dhe misione zbulimi dhe janë testuar nga Mbretëria e Bashkuar për të neutralizuar kërcënimet me bomba dhe për të kryer detyra logjistike. Në SHBA, qentë robotë si Vision 60 nga Ghost Robotics mund të pajisen me pushkë pa pilot dhe të kryejnë misione të ngjashme.

Analistët vlerësojnë se Kina po tregon shpejtësi dhe përparim në prezantimin e teknologjive luftarake të reja, ndërsa Perëndimi mbetet më i kujdesshëm, duke zhvilluar prototipe dhe sisteme që nuk do të jenë të gatshme për disa vite. Paradat e Ditës së Fitores nuk janë thjesht një shfaqje simbolike, por një mesazh strategjik për fuqinë teknologjike dhe ushtarake të Kinës, duke sfiduar balancën tradicionale ushtarake globale dhe duke nënvizuar rëndësinë e inovacionit në epokën e re të teknologjisë luftarake.