Pse akulli i Detit Arktik po shkrihet më ngadalë pavarësisht ngrohjes globale?

Akulli i detit Arktik është shkrirë me një ritëm më të ngadaltë gjatë 20 viteve të fundit, pavarësisht ngrohjes globale të shkaktuar nga aktivitetet njerëzore, ka zbuluar një studim i ri. Ekspertët paralajmërojnë se kjo pauzë nuk duhet ngatërruar me rimëkëmbje, pasi mbulimi i akullit të detit është ende shumë më i ulët se në vitet 1980.

Që prej fillimit të regjistrimeve satelitore në fund të viteve 1970, sipërfaqja e akullit në fund të verës është përgjysmuar. Sipas të dhënave, ngrohja globale është përgjegjëse për deri në dy të tretat e kësaj shkrirjeje, ndërsa pjesa tjetër i atribuohet luhatjeve natyrore në sistemet klimatike të Tokës. Me Arktikun që po ngrohet mesatarisht katër herë më shpejt se pjesa tjetër e globit, mbi 10 mijë kilometra kub akull janë zhdukur që nga vitet 1980 – një sasi që do të mbushte katër miliardë pishina olimpike. Në shtator të vitit 2012, u shënua rekordi më i ulët historik me vetëm 3.41 milionë kilometra katrorë akull detar, duke hapur spekulime se kur mund të vijë vera e parë “pa akull” në Arktik.

Megjithatë, hulumtimi i ri tregon se ritmi i humbjes është ngadalësuar dukshëm që nga fundi i viteve 2000, pa një rënie statistikisht të rëndësishme për 20 vitet e fundit. Shkencëtarët thonë se kjo është vetëm një periudhë e përkohshme që mund të zgjasë deri në pesë apo dhjetë vjet, përpara se të pasohet nga një shkrirje më e shpejtë se mesatarja.

Dr. Mark England, i cili udhëhoqi studimin në Universitetin e Exeter, tha se ky fenomen mund të duket i habitshëm në kushtet e ngrohjes globale, por ai është “plotësisht në përputhje me simulimet e modeleve klimatike dhe pasojë e ndryshueshmërisë natyrore të klimës të mbivendosur mbi trendin afatgjatë të nxitur nga njeriu”. “Ky është vetëm një lehtësim i përkohshëm,” shpjegon ai, “dhe së shpejti shkalla e rënies së akullit do të kthehet në ritmin afatgjatë.”

Studimi, i botuar në revistën Geophysical Research Letters, ka përdorur të dhëna satelitore nga viti 1979 deri në vitin 2024. Duke analizuar muajin shtator, kur akulli arktik arrin minimumin sezonal, shkencëtarët zbuluan se midis viteve 2005 dhe 2024, shkrirja ndodhi me 0.35 milion km² për dekadë në periudhën e parë dhe 0.29 milion km² për dekadë në të dytën. Kjo është shkalla më e ngadaltë e humbjes për çdo periudhë 20-vjeçare që nga fillimi i regjistrimeve. Për krahasim, mes viteve 1993–2012 shkrirja ishte katër deri në pesë herë më e shpejtë.

Kjo ngadalësi përfaqëson një ulje prej 55 deri në 63% krahasuar me mesataren afatgjatë që prej vitit 1979, e cila është 0.78–0.79 milionë km² për dekadë. Dr. Gaëlle Veyssière nga Anketa Britanike e Antarktidës, e cila nuk mori pjesë në studim, thekson se “kjo pauzë nuk duhet ngatërruar me një shenjë rimëkëmbjeje. Nuk tregon përmirësim, as përmbysje të tendencave klimatike.”

Studiuesit parashikojnë se ka një në dy gjasa që ngadalësimi të zgjasë për pesë vite dhe një në katër që të vazhdojë për dhjetë vite. Por sipas tyre, ky fenomen nuk është i përhershëm. Modelet klimatike sugjerojnë se pas përfundimit të kësaj periudhe, ritmi i shkrirjes mund të rritet me 0.6 milion km² në dekadë më shumë se mesatarja aktuale.

Ekspertët e shpjegojnë këtë si pasojë të ndryshueshmërisë së brendshme të klimës – ndërveprime natyrore mes sistemeve të Tokës – që krijojnë periudha të përkohshme stabiliteti. Dr. England përdor një analogji të profesorit të klimës Ed Hawkins: ngadalësimi është si një “top që rrokulliset poshtë një kodre – edhe pse ngadalësohet përkohësisht kur ndesh pengesa, topi sërish vazhdon rrugën drejt fundit.”

Në përfundim, studimi thekson se edhe pse ritmi i humbjes ka rënë, Arktiku mbetet shumë më i brishtë se katër dekada më parë dhe tendenca e përgjithshme e shkrirjes nuk ka ndryshuar. Shkencëtarët paralajmërojnë se ky “pushim i përkohshëm” nuk duhet të krijojë iluzione, pasi ngrohja globale po vazhdon të shtyjë rajonin drejt verës së parë pa akull.