Putin dhe Trump takohen në Alaskë ndërsa Ukraina dhe Evropa ‘mbajnë frymën’

Sytë e botës—sidomos ata të Ukrainës dhe të Europës—do të jenë të fokusuara këtë të premte në samitin që do të mbajnë presidentët e Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, dhe të Rusisë, Vladimir Putin, në bazën ushtarake Elmendorf-Richardson, jashtë Anchorage, në bregun e Alaskës.

Shtëpia e Bardhë, e dëshiruar për të ulur pritshmëritë, e ka përshkruar si një takim thjesht fillestar, ku vendimet do të shtyhen për më vonë, në një samit të mundshëm mes Putin dhe presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky. Por qeveritë evropiane dhe Kievi, që janë lënë jashtë nga ky takim "kokë më kokë", mbajnë frymën. Frika është që, pavarësisht premtimeve nga Uashingtoni, presidenti rus mund të arrijë ta bëjë amerikanin të mbështesë pozitat e tij. Të mos mbetet thjesht shkëmbim idesh, dhe të vërë bazat për një të ardhme të errët për Ukrainën, pa Ukrainën.

Kjo është përforcuar nga deklaratat e Kremlinit dhe përparimet ruse në frontin e luftës, përpara takimit. Një zëdhënës i Ministrisë së Jashtme theksoi së fundmi se Moska vazhdon të mbetet në qëndrimin e saj: kërkon tërheqjen e të gjitha provincave ukrainase që i konsideron të veta—madje edhe ato nën kontrollin e Kievit—si dhe bllokimin përfundimtar të mundësisë së anëtarësimit të Ukrainës në NATO, dhe heqjen e sanksioneve perëndimore ndaj Rusisë.

Nga ana e tij, Trump përsërit se negociatat e vërteta do të ndodhin, nëse takimi i së premtes ka sukses, në një takim të mundshëm mes Putinit dhe Zelensky. Pas paralajmërimit ndaj rusit për "pasoja të rënda" nëse nuk ka përparime në bisedime, Trump ka lënë të kuptohet për mundësinë e shtyrjes së takimit në Alaska për të përfshirë edhe ukrainasin, duke thënë në një intervistë për stacionin radio Fox: “Në varësi të asaj që ndodh, do të thërras Zelenskyn dhe do ta sjellim aty ku do të jemi... më e lehta do të ishte të qëndronim në Alaskë”. Por ai gjithashtu ka sqaruar se në këtë takim do të diskutohet për shpërndarjen e territoreve: “Nuk dua të përdor frazën 'të ndajmë gjërat', por deri diku nuk është një frazë e keqe”.

Në atë rast, sipas republikaneve, Putin dhe Zelensky do të duhet të negocionin kushtet e një marrëveshjeje paqeje. Por ai ka insistuar se arritja e një marrëveshjeje do të kalojë përmes shpërndarjes së territoreve. "Do të ketë një marrëdhënie me këmbëngulje mbi kufijtë, tokat, etj. Samiti i dytë do të jetë shumë, shumë, shumë i rëndësishëm", ka deklaruar ai për Fox Radio. Ai gjithashtu ka pranuar mundësinë që takimi i së premtes në Alaska të mos përfundojë me ndonjë rezultat, duke dhënë një përqindje: “një 25%”.

Përgatitjet për takimin vazhdojnë në bazën ushtarake dhe në Anchorage. Qyteti më i madh i Alaskës—me 290.000 banorë në shtetin më të pa-banuar të SHBA-së—në sezonin turistik dhe me hotelet plot, nuk e kishte imagjinuar vetëm një javë më parë se emri i tij mund të lidhej me të ardhmen e luftës në Ukrainë. Të dy liderët pritet të mbërrijnë në Alaska në mesditë, orën lokale, dhe të marrin pjesë në një ceremoni mirëseardhjeje përpara se të fillojnë samitin, në orën 11:30 (21:30 ora e Spanjës, 15:30 në Uashington). Ata do të bisedojnë vetëm mes tyre, të shoqëruar vetëm nga përkthyesit e tyre, përpara se të përfshijnë ekipet përkatëse në bisedë. Pritet që pas bisedimeve, Trump të ofrojë një konferencë shtypi, megjithëse nuk është e qartë nëse Putin do të marrë pjesë gjithashtu.

Fakti që po mbahet takimi—dhe ku—është një fitore për Putinin. Fotoja e dy të liderëve do të shënojë fundin e pothuajse katër vjetëve të izolimit ndërkombëtar të presidentit rus, pa pasur ende ndonjë armëpushim të kërkuar si kusht i domosdoshëm. Takimi zhvillohet në tokën amerikane, të cilën—përveç vizitave në Kombet e Bashkuara në Nju Jork—Putin nuk e kishte vizituar që nga viti 2007, kur George W. Bush e ftoi për një takim joformal në rezidencën e tij private verore në Kennebunkport (Massachusetts).

Alaska, për më tepër, nuk është një territor i zakonshëm: Moska e shiti atë për 7.2 milionë dollarë në vitin 1867. Simbolika nuk mbaron këtu: është shteti më i largët—përveç Havait—nga Europa.

“Vetëm mbajtja e këtij takimi është diçka e dobishme për Rusinë dhe nuk favorizon asnjë mënyrë Ukrainën. Putin duket se ka marrë legjitimitet, pa dhënë asgjë në këmbim. Ukraina duket se është e detyruar të bëjë kompromise para se të fillojë ndonjë negociatë, që mund të ndodhë në Alaska”, thotë Olga Tokariuk, nga Qendra për Analizën Politike të Europës (CEPA).

Shkëmbimi i territoreve

Që nga njoftimi i samitit në Alaska, republikani nuk ka dhënë shumë detaje mbi shkëmbimin e mundshëm të territoreve mes dy shteteve të përfshira në konflikt, përveçse ka theksuar se do të jetë “për mirëqenien e Ukrainës”. Por Putin kërkon të marrë në kontroll të katër provincat që ka okupuar pjesërisht që nga shkurti 2022, kur nisi pushtimin e madh të fqinjit të tij. Ushtria e tij kontrollon plotësisht provincën e Luganskut, rreth 70% të Donetskut, dhe afërsisht gjysmën e Zaporizhias dhe Khersonit.

Zelensky refuzon kategorikisht çdo heqje territoriale dhe kujton se ai nuk ka autoritet për ta dhënë këtë: Kushtetuta e tij e përcakton se një hap i tillë duhet të miratohet me referendume, që shumë mund të dështojnë: edhe pse shumica e popullsisë ukrainase, e lodhur dhe e shkatërruar, mbështet një armëpushim dhe mbarimin e luftës, ajo refuzon të dorëzojë territore të pushtuara nga agresori, për të cilat mbrojtja ka kërkuar dhjetëra mijëra jetë dhe burime. Dorëzimi i qyteteve të kësaj zone industriale dhe të pasur me minerale, gjithashtu do të hapte mundësinë për një tjetër pushtim në të ardhmen: ndërmjet ushtrive ruse dhe Kievit nuk do të kishte më asgjë, përveç një fushe të gjerë.

Në Anchorage, Putin do të duhet të bëjë ndonjë lëshim, thotë Jana Kobzova, bashkëdrejtore e Qendrës për Mbrojtjen Evropiane të Këshillit për Marrëdhënie të Jashtme të Europës (ECFR). Nëse jo, ai rrezikon të nxjerrë inatin e palës së tij të pasigurt dhe mund të vërë sanksionet që Trump ka paralajmëruar. "Trump po luan rolin e një njeriu veprues. Putin, po ndërton perandori", përfundon Jim O'Brien, nga ECFR./ El Pais.