Japonia pacifiste hedh një hap të madh drejt shndërrimit në eksportues i madh armësh

Zgjedhja nga Australia e kompanisë Mitsubishi Heavy Industries (MHI) si furnizues i preferuar për një seri të re fregatash shënon një hap gjigant në përpjekjet e Japonisë për t’u bërë një eksportues i madh armësh, në një kohë me tensione të rritura rajonale dhe me zinxhirë furnizimi të mbrojtjes të mbingarkuar.

Por analistët paralajmërojnë se Japonia do të duhet të kapërcejë kufizimet e kapaciteteve prodhuese dhe mungesën e fuqisë punëtore për të treguar se mund të ofrojë një alternativë reale ndaj furnizuesve të mbrojtjes nga SHBA-ja, Europa dhe Koreja e Jugut.

Marrëveshja e fregatave me vlerë 6.5 miliardë dollarë e MHI-së, të cilën Tokio dhe Canberra e shpallën këtë javë dhe presin ta finalizojnë në fillim të vitit të ardhshëm, do të ishte shitja e parë ndërkombëtare e një platforme të plotë të mbrojtjes japoneze që nga Lufta e Dytë Botërore, dhe një model për eksportet e ardhshme të anijeve luftarake, raketave dhe sistemeve të radarëve.

“Kjo marrëveshje është një përparim i madh për Japoninë,” tha Hirohito Ogi, studiues i lartë në Institutin e Gjeoekonomisë dhe ish-zyrtar i ministrisë së mbrojtjes. “Kjo do t’i motivojë më tej kompanitë japoneze të mbrojtjes të kërkojnë mundësi të tjera për transaksione ndërkombëtare të armëve.”

Suksesi i MHI-së vjen në një periudhë kur kontraktorët e armëve po përfitojnë nga rritja e shpenzimeve globale të mbrojtjes, e nxitur nga konfliktet në Ukrainë dhe Lindjen e Mesme, dhe ndërsa aleatët e SHBA-së në Indo-Paqësor po forcojnë ushtritë e tyre për t’iu kundërvënë fuqisë në rritje të Kinës.

Në vitin 2014, Japonia hoqi një ndalim të vetëvendosur për pothuajse të gjitha eksportet e armëve, i cili që nga fundi i viteve 1960 i kishte kufizuar grupet e fuqishme industriale të vendit vetëm në furnizimin e Forcave të saj të Vetëmbrojtjes.

Por marrëveshjet e mëdha kanë qenë të pakta që kur Japonia humbi përballë Francës një kontratë prej 35 miliardë dollarësh për nëndetëse nga Australia në vitin 2016.

Sipas Ogit, ndryshimi kryesor këtë herë është se “tregu ndërkombëtar i armëve karakterizohet nga mungesa e kapaciteteve të furnizimit”.

“SHBA-ja nuk mund të plotësojë të gjitha kërkesat e aleatëve të saj për armët,” tha ai. “Australisë i duheshin kapacitetet që Japonia mund të ofronte.”

Analistët theksojnë se industria japoneze e mbrojtjes ka mësuar nga dështimet e shkuara, duke përshtatur produktin sipas nevojave të Australisë. Sektori privat gjithashtu mbështeti një fushatë qeveritare më të sofistikuar.

MHI ofroi një version të përmirësuar të fregatës së klasit Mogami, e cila kërkon vetëm 90 anëtarë ekuipazhi, krahasuar me 120 që kërkonte anija e propozuar nga Thyssenkrupp i Gjermanisë, por është më e madhe, duke mundësuar një rreze lundrimi më të gjatë dhe kapacitet armësh më të madh, siç dëshironte Canberra.

Japonia gjithashtu garantoi dorëzimin e anijes së parë deri në vitin 2029, duke mbuluar boshllëkun e krijuar nga nxjerrja nga përdorimi e fregatave ekzistuese të klasit Anzac në Australi, dhe premtoi ndërveprim të plotë me Marinën e SHBA-së.

Megjithëse me një çmim fillestar më të lartë, qeveria australiane këmbënguli se anijet japoneze do të ishin më të lira në plan afatgjatë për shkak të kostove më të ulëta të armëve dhe personelit, si dhe jetëgjatësisë më të madhe të trupit të anijes.

Jennifer Parker, bashkëpunëtore në Kolegjin e Sigurisë Kombëtare të Universitetit Kombëtar Australian dhe ish-oficere detare, tha se fregatat japoneze ishin “pa dyshim, në letër, anija më e mirë” për Australinë.

Japonia po konsiderohet gjithashtu për bashkëpunim në teknologjitë nënujore autonome nën “shtyllën e dytë” të marrëveshjes së sigurisë Aukus, një pakt trepalësh mes Australisë, Mbretërisë së Bashkuar dhe SHBA-së. Sipas Masashi Murano nga Hudson Institute, zgjedhja e Japonisë për të ndërtuar fregatën ka “rëndësi më të gjerë” pasi Tokio dhe Canberra ka gjasa të thellojnë bashkëpunimin edhe në teknologjitë e fshehtësisë.

Tokio tashmë po zhvillon një avion luftarak me Mbretërinë e Bashkuar dhe Italinë, që tre vendet shpresojnë ta shesin ndërkombëtarisht për të rikuperuar kostot e zhvillimit. Japonia ka gjithashtu aftësi të mëdha në raketat e mbrojtjes ajrore dhe teknologjitë hapësinore, të gjitha kandidate të mundshme për eksport.

Në vitin 2023, Japonia ndryshoi rregullat e saj të eksportit të armëve për të lejuar dërgimin e raketave Patriot në SHBA, në mënyrë që Uashingtoni të mund të dërgonte stoqet e veta në Ukrainë.

Megjithatë, eksportet e armëve mbeten një çështje e ndjeshme politike në një vend që me kushtetutë  është pacifist. Qeveria ende lejon eksportin e armëve vdekjeprurëse vetëm në kushte të caktuara, si p.sh. kur vendi importues nuk është i përfshirë në një konflikt aktiv.

Gjithashtu mund të jetë sfidë për furnizuesit japonezë të gjejnë kapacitete të mjaftueshme prodhimi për eksport, pasi kërkesa e brendshme po rritet nga një plan për ta çuar shpenzimin e mbrojtjes në 2% të PBB-së deri në vitin 2027, nga 1.8% aktualisht.

Në janar, Yoshinori Kanehana, kryetar i Kawasaki Heavy Industries, tha se sektori i mbrojtjes po “vuante” nga porositë e shumta. Ai përmendi se porositë vjetore për helikopterin CH-47 Chinook, që KHI e prodhon me licencë nga Boeing, u rritën nga gjashtë njësi në vitin 2017 në 17 vitin e kaluar.

“Nuk mund të ndërtojmë një fabrikë në një kohë të shkurtër,” tha ai, duke shtuar se po përpiqeshin të menaxhonin me kapacitetet ekzistuese. “Tani është koha të rrisim kapacitetin. Nuk kemi mjaftueshëm njerëz. Duhet t’i trajnojmë, të marrim nga sektorë të tjerë për t’i përgatitur për prodhimin e avionëve ushtarakë, si dhe të punësojmë nga jashtë, por është shumë e vështirë.”

Japonia do të prodhojë tri nga 11 fregatat e para në vend, ndërsa pjesa tjetër do të ndërtohet në Australi me partnerin vendas Austal. Corey Wallace, profesor në Universitetin Kanagawa, tha se kjo mund të jetë shumë sfiduese, duke pasur parasysh mungesën e përvojës së Japonisë në menaxhimin e mirëmbajtjes, shërbimeve dhe zinxhirit të furnizimit jashtë vendit.

Parker nga ANU paralajmëroi se problemet me dorëzimin e fregatave mund të dëmtojnë marrëdhëniet mes Japonisë dhe Australisë, të cilat kanë qenë në rritje. Por nëse MHI arrin t’i përmbushë, Japonia mund të fitojë një vend në industrinë globale të armëve.

“Ka shumë fuqi ushtarake të nivelit të dytë ose të tretë që nuk mund të përballojnë pajisjet amerikane,” tha Wallace. “Japonia tani ka një mundësi fantastike për të hedhur poshtë faktorët e jashtëm dhe perceptimet që e pengonin të bëhej një eksportues i madh armësh.” / Financial Times - Syri.net