Rrëshqitja nënujore mund të ketë kontribuuar në tsunamin shkatërrues të vitit 1957

Një tërmet me magnitudë 8.8 ndodhi pranë bregut të Rusisë në vitin 2025, duke nxitur paralajmërime për tsunami në Havai dhe pjesë të tjera të Bregut Perëndimor të SHBA-së. Fatmirësisht, këto paralajmërime u zbutën dhe nuk pati pasoja të mëdha.

Tërmetet nënujore kanë shkaktuar tsunami shkatërrues në të kaluarën, si ai i vitit 2004 që goditi Indonezinë, dhe një tsunami në vitin 1957 që preku Alaskën dhe Havain. Hulumtimet mbi këto ngjarje historike mund të ndihmojnë në përmirësimin e vlerësimeve të rrezikut dhe sistemeve të paralajmërimit.

Një ekspeditë ndërinstitucionale po studion ndikimet e këtyre ngjarjeve pranë epiqendrës së tërmeteve, përfshirë rrëshqitjet nënujore të tokës, të cilat mund të kenë përkeqësuar intensitetin e tsunamit. Kjo punë hulumtuese drejtohet nga Shërbimi Gjeologjik i SHBA-së (USGS), Byroja për Menaxhimin e Energjisë Oqeanike (BOEM), Administrata Kombëtare Oqeanike dhe Atmosferike (NOAA), Smithsonian dhe Instituti Oqeanografik Woods Hole.

Në qershor të vitit 2025, ekspedita eksploroi mbi 3540 km të hendekut të Aleutinit, një zonë konvergjente midis Ishujve Aleutian dhe Alaskës. Ata përdorën Alvin, një nëndetëse të thellë të drejtuar nga njerëzit, që mund të mbajë deri në dy shkencëtarë dhe një pilot në thellësi mbi 6100 metra. Alvin është përdorur që nga viti 1964 dhe madje ka eksploruar edhe vrimën e RMS Titanic.

Gjatë misionit me anijen kërkimore Atlantis, ekipi mori 884 mostra, përfshirë 29 mostra gjeologjike, dhe me anë të sonarëve shumëshiritësh hartuan mbi 6450 km katrorë shtrat deti të pahartuar më parë. Ata zbuluan një rrëshqitje masive nënujore afër shtratit të Aleutinit, vetëm 16 km larg epiqendrës së tërmetit të vitit 1957 pranë Ishujve Andreanof.

Kjo rrëshqitje shtrihet për rreth 16 km dhe tregon shenja të dështimit të pjerrësisë, me zona me rrënojë të çrregullt, mure të zhveshura dhe lobë që zbresin drejt një baseni më të thellë.

Tërmeti i vitit 1957 me magnitudë 8.6 shkaktoi valë të larta 16 metra në Hāʻena dhe Kauaʻi, Havai, si dhe shkatërrime në Alaska. Ende mbetet një mister nëse rrëshqitja nënujore kontribuoi për tsunamin, por kjo nuk është hera e parë që një fenomen i tillë ndikon në intensitetin e valëve.

Një tsunami tjetër shkatërrimtarë në vitin 1946 në të njëjtën zonë u lidh më vonë me një rrëshqitje nënujore pranë ishullit Unimak, një nga Ishujt Aleutin.

Ekipi do të vazhdojë studimet për të përcaktuar më shumë rreth moshës dhe volumit të rrëshqitjes së zbuluar dhe do të hulumtojë edhe vullkane dhe rrëshqitje të tjera nënujore. Studimi i këtyre ngjarjeve të kaluara ndihmon në kuptimin e faktorëve që shkaktojnë tsunami dhe mund të përmirësojë sistemet e paralajmërimit në të ardhmen. / Discover Magazine - Syri.net