'Kjo nuk është këngë, është revolucion': Gratë në Pakistan përdorin muzikën për të luftuar krizën klimatike

Në fshatrat e thellë të Pakistanit, larg botës së rrjeteve sociale dhe qeverive qendrore, një ndryshim po ndodh – jo përmes konferencave apo raporteve shkencore, por përmes këngës.

Në provincën Sindh, ku përmbytjet shkatërruan komunitete të tëra në vitin 2022, zëri i Sham Bhai-t – një vajzë 18-vjeçare – jehon mes rrugicave me pluhur dhe shtëpive prej balte. Ajo nuk këndon për dashurinë, por për jetën, dhimbjen dhe shpresën përballë ndryshimeve klimatike.

«Ne jemi njerëzit e jugut», këndon ajo në gjuhën sindi. «Zemra ime është djegur nga të parit e shtëpive të shembura në shi.»

Në një rajon ku niveli i shkrim-leximit është i ulët dhe aksesi në internet është thuajse inekzistent, Sham është bërë zëri i një lëvizjeje të re grash që përdorin muzikën – si tradicionale ashtu edhe moderne – për të ndriçuar pasojat e krizës klimatike. Në vend të fjalimeve, ato këndojnë. Në vend të deklaratave politike, ato përcjellin mesazhe përmes vargjeve.

“Kur e japim mesazhin me këngë, njerëzit e kuptojnë,” thotë ajo. Për dy vjet me radhë, Sham ka udhëtuar nga një fshat në tjetrin për të sjellë ndërgjegjësim klimatik në forma që janë të kuptueshme për komunitetin e saj. Fillimisht me këngë të gjalla për të tërhequr turmën – pastaj me balada që prekin plagët: përmbytjet, zhvendosjet dhe humbjen.

Nga baladat tradicionale në repin e rezistencës

Ndërkohë që Sham i qëndron besnike stilit folklorik, një tjetër vajzë nga Pakistan, Urooj Fatima – e njohur me emrin artistik Sindhi Chhokri – ka zgjedhur një qasje tjetër: hip-hopin.

Në një vend ku repi mbetet në margjinë dhe zërat e femrave në këtë zhanër janë pothuajse të panjohur, Urooj ka guxuar të flasë pa frikë. Kënga e saj më e fuqishme, e shkruar pas përmbytjeve katastrofike në Balochistan, është një akuzë e drejtpërdrejtë ndaj autoriteteve:

“Ka gropa në rrugë; rrugët janë shkatërruar. Ku ishte qeveria kur erdhën përmbytjet? Kjo nuk është këngë repi – ky është revolucion!”

Pasi përmbytjet shkatërruan shtëpinë e saj dy herë, Urooj vendosi të mos heshtë më. Sot, ajo dhe motra e saj organizojnë fushata për mbjelljen e pemëve, rrisin ndërgjegjësimin në komunitete të izoluara dhe i bëjnë thirrje qeverive të veprojnë.

“Gratë vuajnë më shumë”

Si Sham, ashtu edhe Urooj janë të qarta në një pikë: ndryshimet klimatike godasin më rëndë gratë. Ato janë shtylla e jetës në zonat rurale – mbledhin ujë, rrisin fëmijët, kujdesen për bagëtitë. Por janë edhe të parat që dëmtohen kur përmbytjet vijnë, kur zjarret shpërthejnë, kur uria përhapet.

“Nuk ka mundësi për gratë. Nuk ka lehtësira. Dhe kur vjen fatkeqësia, janë të fundit që dëgjohen,” thotë Urooj.

Në Sindhin rural, ku vetëm 38% e popullsisë është e aftë të lexojë, muzika ka marrë rolin e një platforme të fuqishme komunikimi. Ajo anashkalon pengesat gjuhësore dhe mungesën e arsimit. Përmes këngëve, komunitetet marrin mesazhe që nuk do t’i merrnin kurrë nga qeveritë apo nga TV.

Kur kënga bëhet zgjim

Performancat e këtyre artisteve nuk janë vetëm koncerte – ato janë akte rezistence, mësimi dhe shprese. Disa fshatra, frymëzuar nga këngët, kanë nisur të mbjellin pemë dhe të forcojnë shtëpitë e tyre për t’u përgatitur për katastrofa natyrore.

“Njerëzit po reagojnë,” thotë Sham me krenari. “Ata po ndryshojnë sepse e ndjejnë që kjo këngë është për ta.”

Në një kohë kur bota kërkon mënyra të reja për të folur për klimën, ndoshta është koha të dëgjojmë më shumë – jo ekspertët, por këngët.