Pse Sllovenia është i vetmi vend i BE-së që ndalon tregtinë e armëve me Izraelin?

Qeveria sllovene ka ndaluar eksportin, importin dhe tranzitin e pajisjeve ushtarake për në dhe nga Izraeli. Vende të tjera evropiane i kanë ulur, por nuk i kanë ndaluar shitjet e armëve.

Në mungesë të një konsensusi në nivel evropian, Sllovenia po vepron e vetme.

Të enjten, ajo u bë vendi i parë i BE-së që ndaloi të gjithë tregtinë e armëve me Izraelin, duke përfshirë tranzitin dhe importet.

Në një njoftim për shtyp, qeveria sllovene shprehu në mënyrë të qartë shqetësimet e saj në lidhje me situatën humanitare në Gaza dhe denoncoi pamundësinë e BE-së për të miratuar një masë të tillë për shkak të "mosmarrëveshjeve të brendshme".

Vendimi është mbi të gjitha simbolik, pasi qeveria sllovene thotë se nuk ka lëshuar asnjë leje eksporti armësh në Izrael që nga tetori i vitit 2023 për shkak të konfliktit.

Ky vendim synon të intensifikojë presionin mbi shtetin izraelit për t'i dhënë fund luftës në Gaza.

“Të gjitha masat janë në tryezë, ne mbështesim, siç kemi bërë në të kaluarën, pezullimin e marrëveshjes së pranimit me Izraelin, si dhe sanksionet tregtare dhe një embargo armësh, sanksione kundër disa kolonëve, disa ministrave dhe qeverisë izraelite që mbështet dhunën”, deklaroi Tanja Fajon, Ministrja e Punëve të Jashtme e Sllovenisë, më 15 korrik në Bruksel.

"Të gjitha masat duhet të merren sa më shpejt të jetë e mundur, derisa të ketë një armëpushim, derisa dhuna të ndalet, derisa të kemi një zgjidhje midis dy vendeve", shtoi ajo.

Shitjet në rënie

Vende të tjera evropiane si Belgjika, Italia dhe Holanda nuk kanë shkuar aq larg sa Sllovenia, por kanë ulur shitjet e armëve në Izrael.

Belgjika zyrtarisht ndaloi eksportet e armëve në Izrael pas luftës së Gazës 2008-2009.

Në Holandë, Gjykata e Apelit në Hagë anuloi eksportin e pjesëve rezervë të F-35 në Izrael ,në shkurt të vitit 2024.

Traktati i Tregtisë së Armëve i vitit 2013 i ndalon shtetet të transferojnë armë që do të përdoren për të kryer gjenocid ose krime kundër njerëzimit.

Në vitin 2008, vendet e BE-së u zotuan gjithashtu të refuzonin transferimet e teknologjisë dhe pajisjeve ushtarake që mund të përdoren për të zgjatur konfliktet e armatosura.

“Për shtetet evropiane, ekziston një detyrim jo vetëm që të mos eksportojnë pajisje që mund të përdoren për të kryer krime në Gaza, por edhe të mos eksportojnë pajisje që mund të përdoren për të ruajtur dimensionet tokësore, ajrore ose detare të pushtimit izraelit të territoreve palestineze”, tha për Euronews Samuel Longuet, një studiues GRIP.

"Pra, kjo mbulon praktikisht të gjitha pajisjet ushtarake që mund të përdoren nga ushtria izraelite."

Eksportet e vazhdueshme

Ndërkohë, eksportet evropiane të pajisjeve ushtarake në Izrael vazhdojnë.

Disa vende deklarojnë se pjesët montohen vetëm në Izrael ose se përdoren si pajisje stërvitjeje, dhe jo në Gaza.

"Puna e disa shoqatave të të drejtave të njeriut në Itali, si dhe e shtypit investigativ italian, zbuloi se qeveria italiane sapo kishte pezulluar dhënien e licencave të reja të eksportit, por gjithçka që ishte autorizuar para 7 tetorit 2023 po shkonte ende në Izrael. Në veçanti pjesë për avionë stërvitorë", shpjegon Longuet.

Transferimi i teknologjive me përdorim të dyfishtë, të cilat mund të përdoren si për qëllime civile ashtu edhe për ato ushtarake, përbën gjithashtu një problem.

Në Belgjikë, rajoni flamand lejoi një kompani lokale të eksportonte "ekrane që përfunduan në kabinat e kontrollit të dronëve izraelitë që u përdorën për të bombarduar një konvoj humanitar disa muaj më parë", tha studiuesi.

"Argumenti i paraqitur nga qeveria flamande në atë kohë, para 7 tetorit, në mars 2023, ishte se kjo ishte një teknologji gjenerike, një ekran që mund të gjendej, po, në një kabinë kontrolli droni, por edhe në çdo gjë tjetër. Dhe kështu në këtë rast, nuk kërkohej që kompania që furnizonte këto ekrane të aplikonte për një licencë eksporti, pasi nuk ishte në kuptimin e ngushtë të fjalës një teknologji ushtarake", thekson ai.

Shtetet e Bashkuara janë padyshim furnizuesi kryesor i armëve për Izraelin. Ato përbëjnë dy të tretat e importeve të armëve izraelite, me Gjermaninë dhe Italinë që vijnë në vendet e dyta dhe të treta.

Sipas Institutit Ndërkombëtar të Kërkimeve për Paqen në Stokholm, Gjermania shet kryesisht fregata dhe silura.

"Në fakt, ajo që ne eksportojmë është pak nga gjithçka. Pjesë që mund të përdoren në anijet izraelite, pra pajisje që do të përdoren në sistemet detare. Ne gjithashtu furnizojmë pjesë për avionë stërvitorë", thotë Longuet.

“Mbretëria e Bashkuar dhe Italia, për shembull, eksportojnë pjesë për avionët italianë M-346, që përdoren për të trajnuar pilotët e ardhshëm luftarakë izraelitë”, shpjegon ai.

Në nivel evropian, një embargo armësh nuk ka gjasa të ketë sukses. Do të duhej të miratohej unanimisht nga Këshilli i BE-së.

Megjithatë, Longuet thotë se vende si Gjermania, Hungaria dhe Republika Çeke, mbështetëse të vendosura të Izraelit, ka të ngjarë ta bllokojnë atë./ Euronews.