Akti i BE-së për Inteligjencën Artificiale s'bën mjaftueshëm për të mbrojtur të drejtat e autorit
Ndërsa Akti Evropian për Inteligjencën Artificiale (Akti i IA-së) hyn në fuqi, grupet që përfaqësojnë artistët thonë se ka ende shumë boshllëqe ligjore që duhen rregulluar në mënyrë që ata të lulëzojnë në një botë krijuese të dominuar gjithnjë e më shumë nga IA.
Akti i Inteligjencës Artificiale, i njohur si legjislacioni i parë gjithëpërfshirës që rregullon inteligjencën artificiale në nivel global, është i mbushur me probleme, thonë këto organizata.
Grupe si Aleanca Evropiane e Kompozitorëve dhe Shkrimtarëve të Kantautorëve (ECSA) dhe Grupi Evropian i Shoqërive të Autorëve dhe Kompozitorëve (GESAC) argumentojnë se kjo nuk arrin të mbrojë krijuesit, veprat e të cilëve përdoren për të trajnuar modele gjeneruese të IA-së.
Pa një mënyrë të qartë për të zgjedhur të mos përfitoni nga kjo ose për t'u paguar kur kompanitë e teknologjisë përdorin muzikën, librat, filmat dhe arte të tjera për të trajnuar modelet e tyre të inteligjencës artificiale, ekspertët thonë se puna e tyre është vazhdimisht në rrezik.
“Puna e anëtarëve tanë nuk duhet të përdoret pa transparencë, pëlqim dhe shpërblim, dhe ne shohim se zbatimi i Aktit të Inteligjencës Artificiale nuk na jep asgjë”, tha për Euronews Next Marc du Moulin, sekretari i përgjithshëm i ECSA-s.
'Të vësh qerren përpara kalit'
Qëllimi i Aktit të Inteligjencës Artificiale është të sigurojë që IA të mbetet “e sigurt, transparente, e gjurmueshme, jodiskriminuese dhe miqësore me mjedisin”, thotë Komisioni Evropian, organi ekzekutiv i Bashkimit Evropian, në një shpjegim të ligjit.
Ligji i vlerëson kompanitë e inteligjencës artificiale bazuar në katër nivele rreziku: minimal, i kufizuar, i lartë ose i papranueshëm. Ato që janë në rangun e papranueshëm janë tashmë të ndaluara, për shembull, inteligjencat artificiale që janë manipuluese ose që kryejnë vlerësime sociale, ku i rendisin individët bazuar në sjelljen ose statusin ekonomik.
Komisioni thotë se shumica e inteligjencës artificiale gjeneruese bie në një kategori me rrezik minimal. Pronarët e këtyre teknologjive ende kanë disa kërkesa, si publikimi i përmbledhjeve të të dhënave të mbrojtura me të drejta autoriale që kompanitë përdorën për të trajtuar inteligjencën e tyre artificiale.
Sipas ligjeve të BE-së për të drejtat e autorit, kompanive u lejohet të përdorin materiale të mbrojtura me të drejta autori për nxjerrjen e teksteve dhe të dhënave, siç bëjnë në trajnimin për inteligjencën artificiale, përveç nëse një krijues ka “rezervuar të drejtat e tij”, tha Du Moulin.
Du Moulin tha se është e paqartë se si një artist mund të zgjedhë të mos ndahet puna e tij me kompanitë e inteligjencës artificiale.
“E gjithë kjo bisedë po e vendos qerren përpara kalit. Nuk di si të çregjistrohesh, por puna jote tashmë po përdoret”, tha ai.
Kodi i Praktikës së BE-së për IA-në për Qëllim të Përgjithshëm (GPAI), një marrëveshje vullnetare për kompanitë e IA-së, u kërkon ofruesve të angazhohen për një politikë të të drejtës së autorit, të vendosin masa mbrojtëse për të shmangur çdo shkelje të të drejtave dhe të caktojnë një vend për të pranuar dhe përpunuar ankesat.
Deri më tani, palët nënshkruese përfshijnë kompani të mëdha të teknologjisë dhe të inteligjencës artificiale, si Amazon, Google, Microsoft dhe OpenAI.
Komisioni thotë se ofruesit e inteligjencës artificiale, duhet të respektojnë ligjet e të drejtave të autorit
Kërkesat shtesë për transparencë sipas Aktit të IA-së u japin artistëve qartësi se kush e ka përdorur tashmë materialin e tyre dhe kur, shtoi du Moulin, duke e bërë të vështirë kërkimin e ndonjë pagese për punë që është përdorur tashmë për të trajnuar modelet e IA-së.
“Edhe nëse Akti i Inteligjencës Artificiale ka disa implikime të mira ligjore, ai funksionon vetëm për të ardhmen - nuk do të jetë prapaveprues”, tha Du Moulin.
"Pra, çdo gjë që është fshirë tashmë... është një drekë falas për ofruesit e inteligjencës artificiale gjeneruese që nuk paguan asgjë".
Adriana Moscono, drejtoresha e përgjithshme e GESAC, tha se disa nga anëtarët e saj u përpoqën të hiqnin dorë duke u dërguar letra dhe email-e kompanive individuale të inteligjencës artificiale për të marrë një licencë për përmbajtjen e tyre, por nuk ia dolën mbanë.
“Nuk kishte përgjigje”, tha Moscono për Euroneës Next. “Pati një mohim absolut të njohjes së… nevojës për të respektuar të drejtën e autorit dhe për të marrë një licencë. Prandaj, ju lutem, Komisioni Europian, inkurajoni licencimin”.
Thomas Regnier, një zëdhënës i Komisionit, tha në një deklaratë për Euronews Next se ofruesit e inteligjencës artificiale duhet të respektojnë mbajtësit e të drejtave kur kryejnë nxjerrjen e teksteve dhe të dhënave, dhe nëse ka pasur shkelje, ata mund ta zgjidhin çështjen privatisht.
Akti i Inteligjencës Artificiale “nuk ndikon në asnjë mënyrë në ligjet ekzistuese të BE-së për të drejtat e autorit”, vazhdoi Regnier.
Negociatat për licencën e mandatit
Du Moulin dhe Moscono po i kërkojnë Komisionit që të sqarojë urgjentisht rregullat rreth zgjedhjes së mospjesëmarrjes dhe mbrojtjes së të drejtave të autorit në ligj.
“Kodi i praktikës, shablloni dhe udhëzimet, nuk na japin asnjë kapacitet për të përmirësuar situatën tonë”, tha Moscono. “Ato nuk po garantojnë… një zbatim të duhur të Aktit të Inteligjencës Artificiale”.
Avokatët thanë se Komisioni mund të urdhërojë gjithashtu që kompanitë e inteligjencës artificiale të negociojnë licenca të përgjithshme ose kolektive me grupet përkatëse të artistëve.
Shoqata Gjermane për të Drejtat e Interpretimit Muzikor dhe Riprodhimit Mekanik (GEMA) ngriti dy padi për të drejta autori kundër kompanive të inteligjencës artificiale OpenAI, kompanisë mëmë të ChatGPT, dhe Suno AI, një aplikacion për gjenerimin e muzikës me inteligjencë artificiale.
Edhe pse nuk lidhet drejtpërdrejt me Aktin e Inteligjencës Artificiale, Du Moulin thotë se vendimi mund të përcaktojë se deri në çfarë mase kompanitë e inteligjencës artificiale mund të jenë të detyruara t'u përmbahen ligjeve të të drejtave të autorit.
Komisioni dhe Gjykata Evropiane e Drejtësisë, gjykata e lartë e BE-së, kanë sinjalizuar gjithashtu se do të rishikojnë përjashtimin e minierimit të tekstit dhe të të dhënave në legjislacionin për të drejtat e autorit të lëshuar në vitin 2019, tha Du Moulin.
Kompanitë e reja të inteligjencës artificiale duhet të sigurohen që janë në përputhje me rregulloret e Aktit të Inteligjencës Artificiale deri në vitin 2026. Ky afat shtrihet deri në vitin 2027 për kompanitë që tashmë operojnë në BE./ Euronews.