Mbijetesa në pension: Ku i marrin paratë evropianët e moshuar?

Pagesat publike, të tilla si pensionet shtetërore, përbëjnë rreth dy të tretat e të ardhurave të njerëzve të moshës 65 vjeç e lart në Evropë.

Të moshuarit kishin të ardhura mesatare të disponueshme më të ulëta se popullsia totale në 28 vende evropiane në vitin 2022, sipas OECD-së. Luksemburgu ishte përjashtimi i vetëm midis 29 vendeve të përfshira në analizë.

Pensionistët përballen me vështirësi financiare në shumë vende dhe si pasojë e kësaj, disa njerëz të moshës 65 vjeç e lart vazhdojnë të punojnë. Por si ndryshojnë saktësisht burimet e të ardhurave të të moshuarve në vende të ndryshme?

Sipas të dhënave të OECD-së, dy të tretat (66%) e të ardhurave të personave të moshës 65 vjeç e lart në Evropë vijnë nga pagesat publike, të cilat janë kryesisht pensione dhe përfitime shtetërore. Kjo është mesatarisht në 27 vende në vitin 2020 ose vitin e fundit të disponueshëm.

Puna është burimi më i madh i të ardhurave pas transfertave publike, duke përbërë 21% të të ardhurave të disponueshme për qytetarët e moshuar. Të ardhurat nga kapitali, të tilla si pensionet personale dhe kursimet, vijnë me 7%, dhe pensionet private të punës me 6%.

Pjesa e pagesave publike në të ardhura varion nga 41% në Zvicër në 86% në Belgjikë. 

Transfertat publike përbëjnë gjithashtu të paktën tre të katërtat e të ardhurave për të moshuarit në Luksemburg (83%), Austri (82%), Finlandë (80%), Çeki (76%), Itali (76%), dhe Portugali e Greqi (të dyja 75%). 

Përveç Zvicrës, kjo përqindje është nën 50% në Mbretërinë e Bashkuar (42%), Holandë (43%) dhe Danimarkë (45%).

Ndër pesë ekonomitë më të mëdha të Evropës, Franca ka pjesën më të lartë të transfertave publike në të ardhurat e të moshuarve me 78%, ndërsa Mbretëria e Bashkuar ka më të ulëtën me 42%. Pjesa është 76% në Itali, 72% në Spanjë dhe 68% në Gjermani.

Me përjashtim të Finlandës, vendet nordike kanë përqindje më të ulëta të transfertave publike. Kjo përqindje është 52% në Suedi dhe 58% si në Norvegji ashtu edhe në Islandë.

Në Turqi, një vend kandidat për në BE, 57% e të ardhurave të të moshuarve vijnë nga transfertat publike.

Transferimet private të punës ekzistojnë vetëm në 7 vende

Pensionet private të punës (pensionet, pagesat për ndërprerjen e marrëdhënies së punës, ndihmat financiare për vdekje, etj.) nuk janë të zakonshme në të gjithë Evropën.

Midis 27 vendeve, vetëm shtatë i përmendin ato si burim të ardhurash për të moshuarit. Holanda ka pjesën më të lartë, ku ato përbëjnë 40% të të ardhurave, e ndjekur nga Mbretëria e Bashkuar me 33% dhe Zvicra me 29%.

Tre vende nordike përfshijnë gjithashtu pensione private profesionale. Ato përbëjnë 19% të të ardhurave në Suedi, 15% në Danimarkë dhe 14% në Norvegji.

Gjermania është vendi i fundit në këtë grup, me pensione private profesionale që përbëjnë vetëm 5% të të ardhurave.

Si ndryshon pjesa e kapitaleve?

Pjesa e të ardhurave që vjen nga kapitali — kryesisht pensionet private dhe kursimet personale — ndryshon ndjeshëm në të gjithë Evropën, duke filluar nga më pak se 1% në Sllovaki deri në 23% në Danimarkë. Në disa vende, kjo përqindje është të paktën 10%. Këto përfshijnë Turqinë dhe Zvicrën (të dyja 16%), Francën (15%), Suedinë (12%), Mbretërinë e Bashkuar (11%) dhe Finlandën, Norvegjinë dhe Islandën (secila me 10%).

Pjesa e kapitalit në të ardhurat e të moshuarve është më pak se 5% në disa vende.

Puna mbetet një burim kryesor i të ardhurave për të moshuarit

Pjesa e punës në të ardhurat e të moshuarve është e konsiderueshme në shumë vende evropiane, duke tejkaluar një të tretën në disa. Ajo varion nga 7% në Francë në 40% në Letoni.

Puna përbën mbi 32% të të ardhurave për të moshuarit në Sllovaki (36%), Lituani (35%), Estoni dhe Poloni (të dyja nga 34%), dhe Islandë (32%).

Puna përbën ende të paktën një të pestën e të ardhurave të të moshuarve në disa vende, duke përfshirë Turqinë (27%), Hungarinë (26%), Slloveninë (23%), Irlandën dhe Çekinë (22% secila), si dhe Greqinë, Portugalinë (21% secila) dhe Spanjën (20%).

Të moshuarit në Francë, Luksemburg, Finlandë dhe Belgjikë janë ndër ata që mbështeten më pak në punë, me të ardhurat nga punësimi që përbëjnë më pak se 11% të të ardhurave të tyre totale.

Gjetjet kryesore: Sisteme të ndryshme të sigurimeve shoqërore

Nivelet e ndryshme të katër burimeve të të ardhurave për të moshuarit, shumica e të cilëve janë pensionistë, tregojnë diversitetin e sistemeve të sigurimeve shoqërore në të gjithë Evropën. Informacionet kryesore nga të dhënat përfshijnë:

Evropa Perëndimore (si Belgjika, Franca, Austria) mbështetet shumë në pensionet publike si burimi kryesor i të ardhurave.

Vendet nordike (si Danimarka dhe Suedia, jo Finlanda) kanë burime të ardhurash më të diversifikuara, duke përfshirë skema të forta private pensionesh.

Evropa Lindore dhe Jugore (duke përfshirë Poloninë, Sllovakinë, Greqinë dhe Turqinë) kanë tendencë të kenë përqindje më të larta të të ardhurave të lidhura me punën. 

Pensionet private të punës mbeten të pazhvilluara në shumë vende të Evropës Lindore dhe Jugore.

Varfëra e të moshuarve mbetet një problem i rëndësishëm në disa vende evropiane dhe pabarazitë e mëdha në pensione vazhdojnë të ekzistojnë në të gjithë kontinentin. Ndërsa jetëgjatësia rritet, politikëbërësit përballen me sfida në rritje për të siguruar mbështetje të përshtatshme për popullatat në plakje, duke i mbajtur deficitet në nivele ekonomikisht të qëndrueshme./ Euronews.