Sudani drejt ndarjes faktike: Paramilitarët formojnë qeveri paralele, përplasen për kontrollin e vendit

Sudani po lëviz drejt ndarjes de facto, ndërsa forcat paramilitare të Forcave të Mbështetjes së Shpejtë (RSF) kanë shpallur një qeveri paralele, duke thelluar kaosin pas më shumë se dy vitesh lufte shkatërrimtare, vrasjesh etnike, urie masive dhe zhvendosjesh. Konflikti mes ushtrisë dhe RSF është përqendruar aktualisht në al-Fashir, bastioni i fundit i ushtrisë në rajonin e Darfurit Perëndimor, ku RSF ka bazën e saj më të fortë.

Javën e kaluar, një koalicion i udhëhequr nga RSF shpalli krijimin e një qeverie të re me strukturë presidenciale, kryeministër dhe guvernatorë rajonalë, megjithëse ende nuk ka marrë njohje ndërkombëtare dhe nuk ka ngritur institucione funksionale. Analistët paralajmërojnë se kjo lëvizje mund të çojë në një ndarje të re të vendit, ngjashëm me shkëputjen e Sudanit Jugor në vitin 2011.

RSF dhe ushtria fillimisht bashkëpunuan për të rrëzuar qeverinë civile pas përmbysjes së Omar al-Bashir, por lufta shpërtheu në prill 2023 për shkak të mosmarrëveshjeve mbi integrimin e forcave paramilitare në ushtri. Që atëherë, RSF ka pushtuar pjesë të mëdha të vendit, përfshirë Darfurin dhe kufirin me Libinë dhe Egjiptin, ndërsa ushtria ka ruajtur kontrollin mbi verilindjen dhe zonat rreth Port Sudan.

Qeveria paralele e RSF-së, e themeluar përmes koalicionit “Tasis”, përfshin drejtuesin e RSF Mohamed Hamdan Dagalo si president dhe përfaqësuesin e grupit rebel SPLM-N, Abdelaziz al-Hilu, si zëvendëspresident. Në krye të qeverisë është emëruar ish-zyrtari Mohamed Hassan al-Taishi.

Nga ana tjetër, ushtria, e cila ka emëruar Kamil Idris si kryeministër të ashtuquajturës “Qeveri e Shpresës”, përballet me sfida të brendshme për formimin e kabinetit, për shkak të tensioneve me grupe rebele aleate dhe influencës së islamistëve të lidhur me regjimin e mëparshëm.

Asnjë shtet nuk ka njohur qeverinë e RSF-së, ndërsa Kombet e Bashkuara dhe Bashkimi Afrikan e kanë dënuar iniciativën. Ndërkohë, kontrolli i RSF-së mbi territoret është i brishtë, me rritje të krimit, rrëmbimeve dhe pakënaqësive publike, veçanërisht në Nyala, ku qyteti është goditur edhe nga sulme ajrore të ushtrisë.

Sudani ndodhet në një udhëkryq kritik, me dy qeveri rivale, një vend të shkatërruar nga lufta dhe një ekonomi në kolaps, ndërsa frika e analistëve është se vendi mund të rrëshqasë drejt një fragmentimi edhe më të madh, si në rastin e Libisë.