Marrëdhëniet e tensionuara të Trump me Putinin dhe Netanyahun po pengojnë agjendën e tij të jashtme
Presidenti Donald Trump nuk i ka gjetur inkurajuese telefonatat e tij të fundit me udhëheqës të përfshirë në luftë.
“Shumë i zhgënjyer”, tha Trump për bisedën e tij të fundit me presidentin rus Vladimir Putin, lufta e të cilit në Ukrainë vetëm sa po përshkallëzohet, pavarësisht përpjekjeve të Trump për ta përfunduar atë.
“Ishte disi zhgënjyese”, tha Trump të premten për një telefonatë me kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu, lufta e të cilit në Gaza vazhdon mes një krize të tmerrshme humanitare.
Me këto dy konflikte deri më tani të pazgjidhura - duke penguar shanset e tij për një Çmimin Nobel për Paqen - Trump po zbulon kufizimet e lidhjeve të tij të ndërlikuara personale me Putinin dhe Netanyahun, luftërat përkatëse të të cilëve, Trump dikur këmbënguli se mund t'i zgjidhte shpejt. Dhe ai është qartësisht i frustruar që nuk duket se mund t'i zgjidhë krizat më mirë se ish-Presidenti Joe Biden, të cilin e konsideron si një dështim në politikën e jashtme në veçanti.
Sipas rrëfimit të Trump, Putin i thotë një gjë, pastaj bën një tjetër. Udhëheqësi i Kremlinit, marrëdhënia e të cilit me Trumpin ka qenë objekt magjepsjeje për një dekadë, është “çmendur plotësisht” në valët e tij të pamëshirshme të sulmeve me raketa dhe dronë në Ukrainë, këmbëngul Trump.
Ndërkohë, Netanyahu e ka vënë në provë durimin e Trump me sulmet ajrore në Siri dhe Gaza, ku imazhet e fëmijëve të uritur kanë çuar në protesta ndërkombëtare dhe përçarje të reja brenda partisë së Trumpit rreth mbështetjes së Izraelit. Të dy burrat ndajnë një histori të trazuar, me marrëdhënien e tyre që po bëhet gjithnjë e më e nxehtë, ndërsa Trump kërkon t'i japë fund luftës.
Sfidat e Trump në shfrytëzimin e marrëdhënieve të tij, shtrihen përtej Rusisë dhe Izraelit. Ai ka gjetur një negociator të ashpër tregtar te miku i tij, kryeministri indian Narendra Modi, pavarësisht se dikur ishte i ftuar nderi i Modit në një tubim me 125,000 persona në Gujarat. Dhe ish-miku i tij me korrespondencë nga Koreja e Veriut, Kim Jong Un, aktualisht nuk po i përgjigjet propozimeve të Trump; megjithëse motra e Kim tha këtë javë se marrëdhënia e tyre "nuk ishte e keqe", ajo tha se Pheniani nuk do të braktiste kurrë ambiciet e tij bërthamore.
Trump gjithmonë ka aplikuar një qasje unike personale ndaj çështjeve të jashtme, duke dhënë numrin e tij të celularit dhe duke i inkurajuar homologët e tij të telefonojnë ose të dërgojnë mesazhe jashtë kanaleve të zakonshme diplomatike. Kjo ka rezultuar, shpesh, në marrëdhënie të përmirësuara që shumë diplomatë thonë se mund të japin rezultate reale, përfshirë suksesin e Trump në rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes të anëtarëve të NATO-s.
Megjithatë, edhe qasja ka kufizimet e saj.
Nga çmimi Nobel te kriza e urisë
Në fillim të këtij muaji, Netanyahu i dhuroi në mënyrë dramatike Trumpit një letër gjatë darkës në Dhomën Blu të Shtëpisë së Bardhë, me të cilën e nominonte atë për çmimin Nobel. Trumpi dukej për një moment pa fjalë.
Megjithatë, deri në fund të korrikut, veprimet e Netanyahut në Gaza dhe Siri - përfshirë bombardimin e një kishe katolike dhe shënjestrimin e ndërtesave qeveritare - po e vinin në provë durimin e Trump. Dhe këtë javë, Trump i prishi marrëdhëniet hapur me Netanyahun,
“Mendoj se të gjithë, përveç nëse janë shumë zemërftohtë - ose më keq se kaq, të çmendur - nuk ka asgjë që mund të thuhet përveçse është e tmerrshme kur sheh fëmijët”, tha presidenti në Skoci, ku po vizitonte pronat e tij të golfit.
Natën para se të nisej për në Skoci, Trump po shikonte pamjet e fëmijëve të uritur në Gaza, duke u thënë ndihmësve se donte të diskutonte imazhet e tmerrshme me Netanyahun dhe duke pyetur se çfarë mund të bënte SHBA-ja për të ndihmuar, thanë dy zyrtarë të Shtëpisë së Bardhë për CNN.
«E kishte pasur në mendje që para se të largohej», tha një nga zyrtarët, duke shtuar se Trump ishte thellësisht i shqetësuar nga imazhet që pa.
Trump më parë është nxitur të veprojë nga imazhet e shkatërrimit njerëzor, dhe të parit të vuajtjeve të fëmijëve të kapur në foto e ndihmoi atë të rriste përpjekjet e ndihmës së SHBA-së, thanë zyrtarët.
Zonja e Parë Melania Trump u prek veçanërisht nga imazhet, thanë ato për CNN, dhe luajtën një rol kyç në retorikën e ndryshueshme të Trump. Trump e pranoi këtë kur foli me gazetarët në Air Force One gjatë udhëtimit të tij për në Uashington nga Skocia të martën.
Nuk është hera e parë që zonja e parë ka përfshirë pikëpamjet e Trump për dy konfliktet e vështira, që ai deri më tani nuk ka mundur t’i japë fund. Trump gjithashtu ka cituar gruan e tij kur është ankuar, për atë që ai e quan dyfytyrësi të Putinit, në lidhje me luftën në Ukrainë.
“Kur shkoj në shtëpi, i them zonjës së parë: ‘Fola me Vladimirin sot, patëm një bisedë të mrekullueshme’. Ajo thotë: ‘Oh me të vërtetë, një qytet tjetër sapo u godit’”, tha Trump këtë muaj në Zyrën Ovale.
Lidhja Trump-Putin
Zemërimi i Trump me Putinin është shtuar prej muajsh, i nxitur pjesërisht nga paaftësia e presidentit amerikan për të shfrytëzuar atë që dikur e konsideronte një marrëdhënie pozitive, në një marrëveshje të suksesshme paqeje.
“Ne shkuam shumë mirë me njëri-tjetrin. Dhe kurrë, e dini, kurrë nuk e mendova vërtet se kjo do të ndodhte”, tha Trump këtë javë. “Mendova se do të ishim në gjendje të negocionim diçka dhe ndoshta kjo do të ndodhë akoma. Por është shumë vonë në proces. Kështu që jam i zhgënjyer.”
Ky zhgënjim u vu në pikën kulmore në fillim të kësaj jave, kur Trump njoftoi papritur se do të shtynte afatin që i kishte dhënë Rusisë në fillim të këtij muaji - fillimisht 50 ditë - për të arritur një marrëveshje, ose për t'u përballur me atë që presidenti e ka karakterizuar si sanksione dhe tarifa të rrepta dytësore. Të martën, Trump tha se Putinit i kishin mbetur 10 ditë për të negociuar një armëpushim, pasi më parë kishte kritikuar ashpër se nuk kishte "asnjë arsye" për të pritur kur ai nuk "shihte ndonjë përparim të bërë".
Një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë tha se Trump personalisht vendosi të rriste presionin mbi Putinin, pasi afati fillestar 50-ditor nuk arriti ta rikthente presidentin rus në tryezën e negociatave. Trump vendosi që një afat kohor i shkurtuar ishte një taktikë e mirë negociuese, thanë ata.
Marrëdhënia e presidentit me Putinin ka tërhequr vëmendje të madhe, veçanërisht gjatë mandatit të parë të Trump, kur ai u duk se mbante anën e Putinit në lidhje me agjencitë e inteligjencës amerikane, lidhur me ndërhyrjen e Moskës në zgjedhjet e vitit 2016.
Trump ka sugjeruar një lidhje të caktuar me udhëheqësin rus pas hetimeve të vazhdueshme mbi përpjekjet e ndërhyrjes në zgjedhje, duke thënë në shkurt se Putini kishte “kaluar shumë vështirësi me mua”. Ndihmësit e Trump, përfshirë të dërguarin e tij të jashtëm Steve Witkoff, përmendën lidhjen ekzistuese të të dy burrave si një arsye për optimizëm, ndërsa ai po kërkonte një zgjidhje të negociuar këtë pranverë.
Ndërsa Trump ka këmbëngulur se nuk është “luajtur” nga presidenti rus, ai nuk është udhëheqësi i parë amerikan që e kupton se puna me Putinin është më e lehtë të thuhet sesa të bëhet. George W. Bush dikur përshkroi se kishte “ndjerë shpirtin e tij”, pasi shikoi në sytë e Putinit, duke e gjetur atë “shumë të drejtpërdrejtë dhe të besueshëm” - shtatë vjet para se Rusia të pushtonte Gjeorgjinë. Barack Obama urdhëroi një “rifillim” me Rusinë, të plotë me butonin e kuq të paraqitur nga sekretarja e tij e shtetit homologes së saj, pesë vjet para se Rusia të pushtonte Krimenë.
Duke ushtruar presion mbi Netanyahun
Po kështu, edhe paraardhësit e Trump kanë zbuluar se lidhjet personale me Netanyahun ndikojnë vetëm deri diku në formësimin e qasjes së kryeministrit të hershëm izraelit ndaj rajonit. Biden e kishte njohur Netanyahun për katër dekada kur u bë president në vitin 2021. Në fillim të vitit të tij të fundit në detyrë, Biden po ankohej te këshilltarët dhe të tjerët se kryeministri po i injoronte këshillat e tij dhe po pengonte përpjekjet për të lehtësuar krizën humanitare në Gaza.
Vjeshtën e kaluar, disa zyrtarë të administratës Biden madje besuan se Netanyahu po e zgjaste konfliktin në Gaza me shpresën se Trump do të fitonte zgjedhjet.
Trump hoqi disa kufizime mbi transferimet e armëve në Izrael kur mori detyrën. Por përpjekjet e tij për të ushtruar presion mbi Netanyahun dhe Hamasin për një armëpushim të përhershëm deri më tani kanë dështuar. Dhe një marrëdhënie që ka parë ulje-ngritje - përfshirë një përçarje për pranimin e fitores së Bidenit në vitin 2020 nga Netanyahu, të cilën Trump nuk e ka harruar kurrë plotësisht - është vënë në provë.
Vetëm këtë verë, Trump e lavdëroi shumë Netanyahun, duke u bërë thirrje autoriteteve izraelite të heqin akuzat për korrupsion kundër kryeministrit, pasi SHBA-të dhe Izraeli u bashkuan për të goditur objektiva në Iran.
“Unë dhe Bibi sapo kaluam FERRIN së bashku”, shkroi Trump, duke përsëritur përshkrimin e tij për përvojën që ndau me Putinin.
Por ishte vetëm çështje javësh derisa Trump të bisedonte në telefon me Netanyahun për të kërkuar një shpjegim për bombardimin e kishave në Gaza dhe shënjestrimin e vendeve në Damask, gjë që e zuri Trumpin në befasi, sipas Shtëpisë së Bardhë.
Këtë fundjavë, ambasadori i Trump në Izrael, Mike Huckabee, mohoi çdo përçarje midis burrave, duke thënë në Fox News se marrëdhënia ishte "më e fortë se kurrë më parë".
Disa nga homologët e tjerë të Trump shpresojnë se ai mund të përdorë ndikimin e tij mbi Netanyahun për të bërë më shumë për të lehtësuar vuajtjet humanitare në Gaza.
Kryeministri britanik Keir Starmer, vendimi i të cilit për të fluturuar për në Skoci dhe për t'u takuar drejtpërdrejt me Trump këtë fundjavë ishte kryesisht për shkak të krizës humanitare në zhvillim e sipër, punoi për të bindur Trumpin që të përdorte ndikimin e tij për të ndihmuar, duke përfshirë thirrjen ndaj presidentit për të ushtruar presion mbi Netanyahun, thanë burime të njohura me diskutimet.
Trump tha të hënën se kishte folur drejtpërdrejt me kryeministrin izraelit në lidhje me këtë çështje, duke shtuar se i kishte thënë Netanyahut se mund të duhet t'i qaset luftës "në një mënyrë tjetër". Zyrtarët e Shtëpisë së Bardhë nuk e zbuluan përmbajtjen e telefonatës së tyre, por i thanë CNN se presidenti është i përkushtuar të punojë me Izraelin për të ndihmuar në zgjidhjen e problemit të urisë.
Gjatë fundjavës, ushtria izraelite tha se filloi "pauza humanitare" në pjesët me popullsi të dendur të enklavës dhe hapi korridore për konvojet e OKB-së për të bërë shpërndarjen e ndihmave. Megjithatë, tha se luftimet do të vazhdonin edhe në vende të tjera.
Ndërsa komentet e presidentit që dënonin mungesën e burimeve që u viheshin në dispozicion popullit të Gazës shërbyen si një përçarje e madhe me Netanyahun — i cili deklaroi gjatë fundjavës se “nuk ka uri në Gaza” — një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë i tha CNN se përçarjet midis dy udhëheqësve po “ekzagjerohen shumë” nga media.
“Nuk mendoj se fakti që Presidenti Trump pranon se fëmijët po vdesin qartë nga uria përfaqëson ndonjë ndarje të madhe me Bibin”, thanë ata, duke shtuar se Trump është ende i përkushtuar për të mbështetur plotësisht Izraelin në përpjekjet e tyre për t'i dhënë fund luftës me Hamasin./ CNN.