BE-ja përballet me interes të lartë për kreditë mbrojtëse SAFE, Polonia kërkon pjesën më të madhe

Tetëmbëdhjetë shtete anëtare të Bashkimit Europian kanë paraqitur kërkesa për kredi nga programi i mbrojtjes SAFE të Komisionit Europian, duke sinjalizuar një interes të fortë për forcimin e kapaciteteve ushtarake në të gjithë bllokun. Deri më 29 korrik, këto shtete kanë kërkuar një total prej 127 miliardë eurosh, me Poloninë që ka kërkuar mbi një të tretën e kësaj shume – rreth 45 miliardë euro.

Zëvendëskryeministri polak, Władysław Kosiniak-Kamysz, deklaroi se projektet e paraqitura nga vendi synojnë të përforcojnë kapacitetet e Forcave të Armatosura Polake dhe programin strategjik “Mburoja Lindore”. Ai theksoi se këto fonde janë thelbësore jo vetëm për sigurinë kombëtare, por edhe për përforcimin e mbrojtjes kolektive të BE-së dhe NATO-s.

Komisioni Europian, i cili zotëron një vlerësim krediti më të lartë se shumë prej shteteve anëtare, planifikon të mbledhë deri në 150 miliardë euro në tregjet financiare përmes skemës SAFE, në kuadër të iniciativës “Gatishmëria 2030”, që synon rritjen masive të investimeve në mbrojtje deri në fund të dekadës.

Lista e vendeve që kanë aplikuar për kredi përfshin Belgjikën, Bullgarinë, Çekinë, Estoninë, Greqinë, Spanjën, Francën, Kroacinë, Italinë, Qipron, Letoninë, Lituaninë, Hungarinë, Portugalinë, Rumaninë, Sllovakinë dhe Finlandën. Komisioneri për Mbrojtjen dhe Hapësirën, Andrius Kubilius, tha se interesimi i fortë “tregon unitetin dhe ambicien e BE-së në siguri dhe mbrojtje”.

Afati zyrtar për dorëzimin e aplikimeve është 30 nëntori 2025, por Komisioni nuk përjashton mundësinë që më shumë shtete të aplikojnë para kësaj date. Sipas një zëdhënësi, kontaktohen në mënyrë aktive shtete të tjera dhe ekziston besimi se numri i aplikimeve do të rritet.

Për të përfituar nga kreditë SAFE, projektet duhet të kenë përmbajtje europiane – ku rreth 2/3 e vlerës së armëve të prodhohen në BE, Ukrainë apo vende të Zonës Ekonomike Europiane. Po ashtu, duhet të përqendrohen në aftësi prioritare si municionet, dronët, sistemet anti-dron, mbrojtjen ajrore dhe lëvizshmërinë ushtarake.

Mbretëria e Bashkuar dhe Kanadaja janë shprehur të interesuara për pjesëmarrje në projekte të tilla, por duhet të arrijnë marrëveshje bilaterale me BE-në që përfshijnë edhe kontribut financiar. Në anën tjetër, disa vende, për shkak të ndjeshmërisë politike të çështjes së armatimeve, mund të zgjedhin të marrin kredi vetëm për të financuar blerjet për Ukrainën. Ndërkohë, Gjermania është shprehur se mund të marrë pjesë në projekte SAFE, por do t’i financojë ato me fondet e veta.