Murgjit tajlandezë refuzojnë të evakuohen ndërsa predhat dhe avionët F-16 fluturojnë mbi ta

Në një qytet tashmë të braktisur, më pak se 30 km nga vija e parë e përplasjes mes Tajlandës dhe Kamboxhias, murgjit e një tempulli zakonisht të qetë kanë kaluar edhe një natë tjetër pa gjumë.

Oshtimat e artilerisë nuk pushuan gjatë gjithë natës, dhe një predhë dyshohet se ra më pak se 5 km nga tempulli të dielën në mëngjes.

"Nata e shkuar ishte mjaft e rëndë dhe sot rreth orës 8 të mëngjesit dëgjuam disa goditje shumë të forta," i tha abati Phra Mahasanong Khantitharo gazetës The Telegraph të dielën. "Çatia prej llamarine dhe dritaret u drodhën shumë fort sot në mëngjes."

Dy fqinjët e Azisë Juglindore janë në luftë që prej të enjtes, kur një grindje për kufirin e përbashkët u përshkallëzua në shkëmbime zjarri që deri tani kanë shkaktuar të paktën 34 viktima.

Pavarësisht rreziqeve të qarta për jetën e tyre, murgjit në këtë tempull dhe në të tjerë përgjatë kufirit ku luftimet janë më të ashpra kanë refuzuar të largohen. Ata ndihen të detyruar ndaj komuniteteve që u shërbejnë të qëndrojnë aty, edhe nëse kjo do të thotë të fshihen nga predhat dhe bombat në strehimore prej betoni.

"Nëse largohem, njerëzit që mbështeten tek ne do ta humbasin shpirtin. Edhe unë kam frikë, por për momentin do të qëndroj këtu, sa të mundem," i tha Phra Phut Analayo agjencisë Associated Press nga një strehimore e vogël, cilindrike, në një tempull vetëm 10 km larg kufirit në provincën Surin.

Tajlanda dhe Kamboxhia janë të dyja vende budiste dhe ndajnë shumë tradita dhe zakone të përbashkëta. Edhe pse marrëdhëniet janë përgjithësisht paqësore, grindjet e ashpra mes këtyre rivalëve afatgjatë kanë thyer paqen herë pas here.

Përplasjet e fundit, më të përgjakshmet në dekada, kanë nxitur gjithashtu një valë nacionalizmi të egër, të cilën murgjit e kanë quajtur të neveritshme.

"Kamboxhianët janë fqinjët tanë, nuk duhet të luftojmë," tha Phra Mahasanong. "Dua të them se këtë do ta gjykojë karma."

Të dielën, Tajlanda raportoi vdekjen e një ushtari tjetër, duke e çuar numrin e përgjithshëm të viktimave në 22, shumica civilë. Kamboxhia tha se 13 qytetarë të saj janë vrarë, megjithëse nuk është e qartë nëse kjo shifër përfshin edhe gjenerallejtënant Duong Samniengun, vdekja e të cilit në luftime u njoftua të dielën.

Ndërkohë, më shumë se 139,000 persona në Tajlandë janë evakuuar në zona të sigurta, dhe mbi 79,000 vetë janë larguar nga tri provinca kamboxhiane. Shumë fshatra përgjatë kufirit janë boshatisur pothuajse tërësisht, me shkolla dhe spitale të mbyllura.

Bashkësia ndërkombëtare ka bërë thirrje për paqe dhe, megjithëse përplasjet vazhdojnë rreth dy tempujve të lashtë dhe të kontestuar në malet Dangrek, të dielën kishte shenja se të dy vendet më në fund po i përgjigjeshin presionit.

Një zyrtar i qeverisë tajlandeze tha se bisedimet mes Phumtham Wechayachai-t, kryeministri në detyrë i Tajlandës, dhe Hun Manet-it, kryeministri kamboxhian, do të nisin të hënën në orën 15:00. Ato do të mbahen nën kujdesin e Malajzisë, e cila aktualisht kryeson ASEAN-in, bllokun rajonal të vendeve të Azisë Juglindore.

Të dy palët kanë folur më parë për paqe, me Kamboxhian, që ka një ushtri shumë më të dobët, që ka propozuar tashmë një armëpushim.

Por Tajlanda deri tani ka këmbëngulur për bisedime bilaterale, ndoshta sepse ndërmjetësimet ndërkombëtare më herët kanë favorizuar rivalin e saj në mosmarrëveshjen territoriale, ndërkohë që secila palë ka akuzuar tjetrën për sabotim të përpjekjeve për armëpushim duke sulmuar civilët.

Lëvizja drejt bisedimeve vjen pasi Donald Trump kërcënoi të tërhiqte SHBA-të nga negociatat për tarifat tregtare nëse të dy vendet nuk e ndalojnë luftën. Sipas marrëveshjes aktuale, Tajlanda dhe Kamboxhia do të përballen me një taksë 36% mbi importet që nga muaji tjetër, një goditje e madhe ekonomike që të dyja vendet po përpiqen ta shmangin.

Presidenti amerikan shkroi në rrjete sociale: "Të dy palët janë në kërkim të një armëpushimi dhe paqeje të menjëhershme. Ata gjithashtu duan të rikthehen në 'tryezën e tregtisë' me Shtetet e Bashkuara, gjë që ne e konsiderojmë të papërshtatshme derisa të ndalet LUFTA."

Megjithatë, nëse kjo do të jetë e mjaftueshme për të ndalur përplasjet, që kanë përfshirë tanke dhe trupa tokësore nga të dyja anët, si dhe avionë F-16 nga Tajlanda dhe raketahedhës nga Kamboxhia, mbetet për t'u parë.

Dr. Paul Chambers, studiues i ftuar në Institutin e Studimeve të Azisë Juglindore në Singapor, tha se "historia e gjatë e armiqësisë mes dy vendeve" nuk duhet nënvlerësuar.

Ai shtoi: "Nuk mendoj se përpjekjet e SHBA-së për të zgjidhur konfliktin do të kenë sukses, sepse Uashingtoni ka humbur shumë ndikim në Azinë Juglindore që nga përfundimi i Luftës së Ftohtë."

Dhuna është nxitur gjithashtu nga përshkallëzimi i armiqësisë mes dy dinastive politike dikur të afërta.

Ndërsa pushteti në Kamboxhia është shumë i përqendruar nën udhëheqjen autoritare të kryeministrit Hun Manet, në Tajlandë qeveria është e dobët pas një krize politike të shkaktuar nga një telefonatë e përgjuar me babanë e udhëheqësit kamboxhian, Hun Sen, që çoi në pezullimin e Paetongtarn Shinawatra-s, kryeministren tajlandeze.

"Ekipi negociator tajlandez po vepron nën dyshim të madh të brendshëm," shkroi Ken Lohatepanont, ekspert i politikës tajlandeze në Universitetin e Miçiganit, në një postim në blog.

"Nuk jam i sigurt çfarë mund të arrijnë ata që të zbusin kritikat publike përballë një mosbesimi të tillë, dhe fakti që disa civilë dhe ushtarë tajlandezë janë vrarë gjatë ditëve të fundit ka rritur zemërimin publik ndaj Kamboxhias deri në pikën e vlimit," tha ai.

Në Sisaket të dielën, ky zemërim ishte i dukshëm në fshatrat e braktisur në zonën e rrezikut.

Ashtu si murgjit, disa burra e kanë parë si detyrë të qëndrojnë aty pavarësisht rrezikut, një qendër shëndetësore u godit vetëm 16 km larg të shtunën. Ata i thanë The Telegraph-it se po qëndronin për të mbrojtur pronat nga grabitësit dhe "spiunët e mundshëm kamboxhianë."

Jashtë një shtëpie të shkatërruar nga predhat të enjten, pulat endeshin mbi hekurat e përkulur, ndërsa era e karburantit të djegur ndihej ende.

Thongsuay Saikaew, kryetari i fshatit, që jeton ngjitur, pati fat që shtëpia e tij shpëtoi pa dëme. "Nuk është e drejtë të goditen vendbanime civile si ky," tha 58-vjeçari.

Fqinjët e tij që humbën shtëpinë, sipas tij, mbetën pa fjalë kur panë çfarë kishte ndodhur.

"Ky ishte edhe dyqan, ishte njëkohësisht jetesa dhe shtëpia e tyre. Dhe tani gjithçka është zhdukur… Kamboxhianët duhen fajësuar."

Në anën tjetër të kufirit, kamboxhianët e prekur nga luftimet i thanë The Telegraph-it të kundërtën, se ishte Tajlanda ajo që e kishte nisur dhe që kishte faj.

Megjithatë, pavarësisht retorikës nacionaliste, edhe Thongsuay do që lufta të ndalet. Nuk është vetëm çështje sigurie; çdo ditë që vazhdojnë përplasjet është një goditje për biznesin e tij të shitjes së bagëtive.

"Do të bëhet shumë e vështirë nëse nuk filloj të fitoj para së shpejti," tha ai. "Qeveria jonë duhet të gjejë një zgjidhje për këtë situatë." / The Telegraph - Syri.net