Investigimi/ Nxënësit që vdesin për Rusinë në luftën e Putinit me Ukrainën

Nga Anastasia Platonova dhe Olga Ivshina, BBC

Vladimir Putin ka premtuar disa herë se asnjë 18-vjeçar i thirrur në shërbim për Rusinë nuk do të dërgohet të luftojë në Ukrainë, por një hetim i BBC-së në gjuhën ruse ka zbuluar se të paktën 245 ushtarë të kësaj moshe janë vrarë aty në dy vitet e fundit.

Rregullat e reja të qeverisë lejojnë që adoleshentët e sapodalë nga shkolla të shmangin shërbimin ushtarak të detyrueshëm dhe të hyjnë drejtpërdrejt në ushtrinë e rregullt si ushtarë kontraktualë.

Edhe pse ata përbëjnë vetëm një pjesë të humbjeve ruse, bonuset në para dhe propaganda patriotike e bëjnë regjistrimin një zgjedhje tërheqëse.

Alexander Petlinsky u regjistrua dy javë pas ditëlindjes së tij të 18-të.

Ai u vra në Ukrainë vetëm 20 ditë më vonë: një nga qindra mijëra ushtarët që kanë humbur jetën në luftën e plotë të Rusisë në Ukrainë, që gjithashtu ka marrë jetën e të paktën 13.500 civilëve ukrainas që nga fillimi i pushtimit nga Putini në shkurt 2022.

Tezja e Petlinsky-t, Ekaterina, tha se ai kishte ëndërruar të ndiqte karrierë në mjekësi dhe kishte fituar vend në një kolegj mjekësor në Çeliabinsk, një qendër industriale rajonale në Urale.

“Por Sasha kishte një ëndërr tjetër,” tha ajo në një ceremoni përkujtimore shkollore. “Kur filloi operacioni special ushtarak, Sasha ishte 15 vjeç. Dhe ëndërronte të shkonte në front.”

Në Ukrainë, mosha e thirrjes në luftë është 25 vjeç.

Rusia ka arritur të shmangë mobilizimin kombëtar duke ofruar shpërblime të mëdha për burrat në moshë lufte– një ofertë veçanërisht tërheqëse për ata në rajone më të varfra me pak mundësi pune.

Fillimisht, burrat duhej të kishin të paktën tre muaj shërbim ushtarak me detyrim para se të nënshkruanin kontratën.

Kjo kufizim u hoq në heshtje në prill 2023, pavarësisht protestave nga disa deputetë, kështu që tani çdo djalë që ka mbushur 18 vjeç dhe ka përfunduar shkollën mund të regjistrohet në ushtri.

Sistemi arsimor rus ka siguruar që ata janë gati për t’u regjistruar.

Që kur filloi pushtimi i plotë, mësuesit me ligj janë detyruar të mbajnë orë të dedikuara për "operacionin special ushtarak", siç quhet zyrtarisht lufta.

Ushtarët që kthehen nga fronti vizitojnë shkollat për të treguar për përvojat e tyre, fëmijët mësohen si të bëjnë rrjeta kamuflazhi dhe qirinj për transhe, madje edhe nxënësit e kopshteve inkurajohen të dërgojnë letra dhe vizatime në vijën e frontit.

Më 1 shtator 2024, në fillim të vitit të ri shkollor, u fut një lëndë e re në program.

Në një kthim pas në epokën sovjetike, nxënësit e lartë mësojnë përsëri përdorimin e armëve Kallashnikov dhe granatave të dorës si pjesë e kursit "Bazat e Sigurisë dhe Mbrojtjes së Atdheut".

Në shumë rajone, rekrutuesit ushtarakë marrin pjesë në orët e karrierës në shkolla dhe kolegje teknike, duke u shpjeguar të rinjve si të regjistrohen si ushtarë kontraktualë pas diplomimit.

Vitaly Ivanov u rrit në një fshat të vogël në Siberi dhe la kolegjin ku mësonte për t’u bërë mekanik.

Ai u përfshi në telashe me policinë, dhe kur u akuzua për plaçkitje të një dyqani të vogël në nëntor 2024, i tha nënës dhe të dashurës se e kishin rrahur që të pranojë fajin.

Miku i tij, Mikhail, i tha BBC-së se Vitaly gjithmonë kishte planifikuar të bënte shërbimin ushtarak kur të mbushte 18 vjeç. Pastaj, së bashku, do të shkonin të punonin në ndërtimin e rrugëve në Kazan, një qytet rreth 3.700 km në perëndim.

Por ai nënshkroi një kontratë për t'u bashkuar me ushtrinë. Familja e tij nuk e përjashton mundësinë që policia e ka “bindur” atë.

Dita para se të largohej, ai i telefonoi nënës së tij, Anës, për t’i thënë se ishte gati të nisej.

“Po shkoj në operacionin special ushtarak,” i shpjegoi.

Me fjalë të tjera, ai po shkonte për në Ukrainë.

Ai dhe Aleksandri arritën në vijën e frontit rreth të njëjtës kohë në shkurt.

Mesazhi i fundit i Vitaly-t për në shtëpi më 5 shkurt ishte që po dërgohej në betejë.

“Kjo ishte misioni i tij i parë dhe i fundit në betejë,” thotë Ana.

Zyra e regjistrimit ushtarak e telefonoi një muaj më vonë për t’i thënë se ai kishte vdekur më 11 shkurt.

Si pjesë e projektit të BBC-së në gjuhën ruse për të numëruar viktimat e luftës së Rusisë duke përdorur burime të hapura, kemi identifikuar dhe konfirmuar 245 emra të ushtarëve kontraktues 18-vjeçarë të vrarë në Ukrainë midis prillit 2023 – kur u lehtësuan rregullat e regjistrimit – dhe korrikut 2025.

Të gjithë ishin regjistruar si ushtarë kontraktues dhe, sipas nekrologjive të publikuara, shumica janë bashkuar me forcat e armatosura vullnetarisht.

Në total, sipas kërkimeve tona, që nga fillimi i pushtimit të gjerë, të paktën 2.812 djem rusë në moshën 18-20 vjeç janë vrarë në Ukrainë.

Të dhënat e BBC-së bazohen në informacione nga burime të hapura dhe, duke qenë se jo çdo vdekje raportohet publikisht, humbjet reale pritet të jenë më të mëdha.

Deri në fund të korrikut, BBC-ja kishte identifikuar emrat e 120.343 ushtarëve rusë të vrarë gjatë luftës së gjerë. Ekspertët ushtarakë vlerësojnë se kjo përbën 45-65% të numrit real të viktimave, që do të thotë mes 185.143 dhe 267.500 të vrarë.

Kur Alexander Petlinsky mbushi 18 vjeç më 31 janar, gjëja e parë që bëri ishte të aplikonte për të marrë një vit pushim nga kolegji, në mënyrë që të nënshkruante kontratë me Ministrinë e Mbrojtjes.

Edhe pse ëndërronte të bëhej mjek, ai gjithashtu ëndërronte të shkonte të luftonte në Ukrainë.

Në muajin tjetër ai ishte tashmë në front, dhe më 9 mars vdiq.

“Si qytetar i Federatës Ruse, jam krenare për djalin tim,” i tha Elena, nëna e tij, BBC-së.

“Por si nënë – nuk po përballoj dot këtë humbje.”

Ajo refuzoi të flasë më shumë.

Mikesha e tij, Anastasia, thotë se fakti që 18-vjeçarët nënshkruajnë kontrata për t’u bashkuar me ushtrinë është tani një temë shumë “e dhimbshme” për të.

“Ata janë të rinj dhe të pafajshëm, dhe ka shumë gjëra që nuk i kuptojnë,” thotë ajo. “Thjesht nuk e kuptojnë përgjegjësinë e plotë të asaj që po bëjnë.”