Islanda dhe BE-ja nisin bisedimet për partneritet sigurie, jashtë kornizës së NATO-s

Bashkimi Evropian dhe Islanda do të nisin bisedime për një partneritet të ri sigurie dhe mbrojtjeje, i cili është i pavarur nga anëtarësimi i Islandës në NATO dhe marrëveshjet e saj aktuale me Shtetet e Bashkuara, njoftoi të enjten Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, gjatë një konference për shtyp në Keflavík.

“Do të bashkëpunojmë më ngushtë në reagimin ndaj kërcënimeve hibride, mbrojtjen civile dhe komunikimet e sigurta”, shkroi von der Leyen në platformën X pas takimit me Kryeministren islandeze Kristrún Frostadóttir. Kjo e fundit theksoi rëndësinë e marrëveshjes për të thelluar bashkëpunimin në infrastrukturën kritike dhe fushat me përdorim të dyfishtë, përfshirë sigurinë kibernetike.

Transmetuesi publik RÚV sqaroi se marrëveshja nuk lidhet me detyrimet e Islandës ndaj NATO-s dhe nuk prek traktatet ekzistuese me SHBA-në, por përfaqëson një dimension të ri të bashkëpunimit evropian në siguri. Von der Leyen tha se Islanda do të përfshihet në projektin SAFE të BE-së, që investon rreth 150 miliardë euro në vit në mbrojtje dhe siguri.

Paralelisht, qeveria islandeze pritet të nisë së shpejti një shqyrtim të plotë të kushteve tregtare me BE-në, në kuadër të diskutimeve për anëtarësim. Frostadóttir konfirmoi se referendumi për anëtarësimin në BE mund të mbahet deri në vitin 2027, ndërsa do të ngrihet edhe një panel ekspertësh për të vlerësuar nëse Islanda duhet të mbajë valutën kombëtare apo të miratojë euron.

Sipas një sondazhi të publikuar në qershor 2024 nga kompania Maskína, 54% e islandezëve mbështesin anëtarësimin në BE, duke sinjalizuar një ndryshim të rëndësishëm në opinionin publik të një vendi që historikisht ka qenë hezitues ndaj bashkimit me bllokun evropian.