Krimi që tronditi Australinë: Historia e Erin Patterson dhe obsesioni botëror me gjyqin e saj

Për vite me radhë, pas një ekrani kompjuteri, Erin Patterson ndërtoi një reputacion në një komunitet online të krimeve të vërteta si një “detektive e shkëlqyer”.

Sot, ajo vetë është kthyer në një obsesion të krimeve të vërteta.

Kur tre persona vdiqën – dhe një tjetër u sëmur rëndë – pasi konsumuan mish Wellington me kërpudha toksike në shtëpinë e saj në një zonë rurale të Viktorias, dy vite më parë, e gjithë jeta e saj u vu nën mikroskop.

Gazetarë nga e gjithë bota kanë zbritur për të ndjekur gjyqin e saj të gjatë për vrasje, spektatorët janë rreshtuar çdo ditë për të zënë një vend në sallën e gjyqit, dhe mijëra persona kanë analizuar çdo detaj të çështjes online.

Por, pavarësisht se një juri e shpalli fajtore për të gjitha akuzat në fillim të kësaj jave, mania e spekulimeve dhe thellësia e interesit ndaj saj vetëm janë shtuar.

“Ka ngjyrime të Makbethit,” i tha psikologu kriminal Tim Watson-Munro BBC-së.

Ishte në njërën nga sallat më të vogla të gjykatës në Australi ku u zhvillua gjyqi më i madh i kohëve të fundit në vend.

Së bashku me detin e tripodeve përpara ndërtesës, shumicën e mëngjeseve të gjyqit, qëndronte edhe një radhë karrigesh kampingu.

Në shi, ngricë apo mjegull, ndjekësit e gjykatës – kryesisht gra, shpesh të mbështjella me kapele leshi dhe të futura në thes gjumi – prisnin momentin kur do të hapeshin dyert prej xhami.

Sapo futeshin brenda, ata vendosnin një rresht sendesh – shalla, shishe uji, fletore, çanta – përpara hyrjes së sallës së gjyqit për të rezervuar vendin e tyre.

Tammy Egglestone udhëtonte për më shumë se një orë për të arritur në Morwell shumicën e ditëve të gjyqit. “Jam paksa e fiksuar pas krimeve të vërteta,” shpjegon ajo.

Ajo ishte në sallën e gjyqit kur u paraqitën provat se Patterson dikur kishte qenë e ngjashme me të.

Patterson kishte qenë një anëtare aktive e një grupi në Facebook të përqendruar te krimet e Keli Lane, një grua që u shpall fajtore për vrasjen e vajzës së saj dyditëshe në një nga çështjet më famëkeqe të Australisë.

Në vitin 2018, Lane u bë subjekt i një podkasti të madh pasi i shkroi një gazetareje duke pretenduar se ishte dënuar padrejtësisht dhe duke i kërkuar të hetonte rastin e saj.

Në gjyqin e Patterson-it, një prej mikeve të saj online, Christine Hunt, tha se ajo ishte e njohur mes kolegëve për aftësitë e saj të shpejta kërkimore dhe teknologjike.

“Ishte pak si një detektive e vërtetë,” tha ajo. “Ishte shumë e vlerësuar në atë grup.”

Por ndërsa çështja e saj po zhvillohej në Morwell, Patterson u gjykua gjithashtu edhe në "gjykatën e opinionit publik".

Ajo u bë temë bisedash në vendet e punës anembanë vendit, thashethem midis grupeve shoqërore dhe temë debati në internet.

Mijëra njerëz spekuluan mbi një motiv për krimin, komentuan pjesë të provave dhe madje pretenduan se forca të korruptuara fshiheshin pas çështjes – shumica e këtyre diskutimeve ishin të pabazuara dhe thuajse të gjitha shkelje të ligjeve që synojnë t’i garantojnë të pandehurit një gjykim të drejtë.

Memet mbushën rrjetet sociale. Në Google Maps, dikush krijoi një listim restoranti në adresën e shtëpisë së Patterson. Të tjerë shpërndanë “kartela bingoje të gjyqit” që kishin krijuar për ndjekësit më të përkushtuar të rastit.

Gjatë gjithë javës kur juria po shqyrtonte vendimin – e izoluar në një hotel për t’u mbrojtur nga rrëmuja e jashtme – pyetja që të gjithë kishin ishte: çfarë po mendonin?

“Çfarë po bëjnë atje brenda?” – u dëgjua një avokat duke pyetur në një kafene të Morwell në ditën e katërt të diskutimeve të jurisë.

Meqenëse anëtarët e jurisë janë të detyruar nga rregulla strikte të fshehtësisë, kurrë nuk do ta dimë çfarë menduan.

“Në SHBA, ata mund të intervistojnë anëtarët e jurisë pas një gjyqi,” tha z. Watson-Munro. “Ne nuk mund të hyjmë në mendjen e jurisë në Australi... kështu që është vërtet e vështirë të kuptosh se çfarë kanë menduar dhe pse kanë arritur në atë përfundim.”

Kjo lë një boshllëk të madh, që publiku e mbush me spekulime.

Njerëz si znj. Egglestone mendonin: nëse helmimi kishte për qëllim të vriste, a nuk do ta kishte planifikuar dhe ekzekutuar Patterson më mirë?

“Kam ardhur këtu [si] Zvicra,” shpjegoi znj. Egglestone, duke e quajtur diskursin rreth çështjes “shumë si me hunj në duar”.

“E di si është – ajo është fajtore, ajo është fajtore, ajo është fajtore.

“Dhe shumë prej tyre po përdorin arsyetim pas fakti. ‘Po të isha unë në atë situatë, nuk do të kisha bërë këtë, këtë dhe këtë.’ Po ti nuk e di se çfarë do të bëje në atë situatë.”

Por njerëz si ajo u mbytën nga turma që e shpallte Patterson fajtore.

Shumë thanë se ishin gënjeshtrat e saj që i kishin bindur. Disa pretendonin se provat tregonin një mungesë të qartë ndjeshmërie dhe shqetësimi për ata që vdiqën.

“Ajo që vërtet e tradhtoi ishte se kishte veshur pantallona të bardha kur kishte ‘gastro’ dhe duhej të shkonte në spital për këtë!” – shkroi një person, duke iu referuar pamjeve nga kamera e sigurisë e lëvizjeve të saj në ditët pas drekës, të cilat u shfaqën në gjyq.

Që tani, kjo çështje ka frymëzuar një serial special televiziv, dramatik për kinematë, një numër podkastesh, disa dokumentarë dhe disa libra.

“Ka ato elementët tipikë klishe që e bëjnë një histori krimi të shitet mirë,” tha znj. Egglestone, duke shpjeguar pse ajo dhe shumë të tjerë janë bërë të fiksuar pas rastit.

“Helmi është arma, fakti që ajo vrau anëtarë të familjes... [është] e bardhë, femër, ekonomikisht e qëndrueshme, e kupton. Dhe të gjithë janë njerëz kishe.”

Për David Peters, rrethanat në dukje të pafajshme të krimit – dhe fakti që ndodhi në zonën e tij – e tërhoqën: “Fakti që ishte një familje e ulur për të bërë diçka që zakonisht konsiderohet e sigurt – të hanë një vakt – dhe më pas pasojat e atij vakti...”

Disa persona i thanë BBC-së se kjo çështje ua kujton çmendurinë publike rreth gjyqit famëkeq të Lindy Chamberlain në vitin 1982. Ajo u shpall gabimisht fajtore për vrasje, pasi vajza e saj foshnjë, Azaria, u rrëmbye nga një qen dingo në një kamp në shkretëtirë.

Nuk është rastësi që të dyja këto raste përqendrohen te gratë, thotë studiuesja e kriminologjisë Brandy Cochrane për BBC-në.

Bota ka qenë gjithmonë e magjepsur nga gratë që vrasin – pjesërisht sepse kjo bie ndesh me rolin tradicional të “kujdesit” që u është caktuar atyre sipas gjinisë.

Këto stereotipe hodhën hije edhe mbi mënyrën se si u trajtua Patterson në gjykatë.

“Pritet që ajo të sillet në një mënyrë të caktuar, por nuk po e bën,” thotë Dr. Cochrane, lektore në Universitetin Victoria.

“Është si të thuash, ‘Oh, padyshim që është fajtore, nuk qan gjatë gjithë kohës’ ose ‘Padyshim që është fajtore, ka gënjyer për këtë’... Sistemi ligjor vetë trajton gratë shumë ndryshe.”

Përtej hijeve të errëta të gjyqit, ka zemërim – edhe pse në rënie – në komunitetet nga vijnë viktimat, për mënyrën se si është analizuar çështja, tha këshilltari lokal Nathan Hersey për BBC-në.

Don dhe Gail Patterson dhe Heather Wilkinson ishin të respektuar dhe të dashur nga shumë në rajonin South Gippsland, tha ai, por duket sikur janë harruar.

“Kjo ka qenë një çështje jashtëzakonisht me profil të lartë që ka sjellë shumë vëmendje, shpesh të padëshiruar, në komunitetin tonë lokal.

“[Dhe] disa njerëz nuk kanë treguar atë humanizëm... ata me siguri kanë humbur fokusin se për njerëzit ekziston një humbje, ekziston një dhimbje.”/BBC - Syri.net