Si të parandalojmë demencën? Shkencëtarët zbulojnë 4 modele paralajmëruese

Një studim inovativ, botuar në revistën mjekësore The Lancet, sjell të dhëna të reja në kërkimin për demencën, duke ofruar shpresë për parandalim dhe trajtim më efektiv, raporton Daily Mail.

Katër ‘rrugët’ drejt demencës
Shkencëtarë nga Shtetet e Bashkuara analizuan të dhëna nga mbi 24,000 pacientë dhe identifikuan katër “rrugë” të ndryshme që mund të çojnë në shfaqjen e sëmundjes: çrregullime psikiatrike, disfunksione cerebrale, çrregullime të lehta njohëse dhe probleme kardiake. Këto janë katër rrugët që lidhen me shfaqjen e demencës.

Rëndësia e zbulimit qëndron në faktin se secila “rrugë” kishte karakteristika të veçanta dhe lidhej me grupe specifike të popullsisë. Për shembull, pacientët me hipertension që më vonë zhvilluan depresion kishin një rrezik më të lartë për sëmundjen e Alzheimerit. Siç shpjegon drejtori i studimit, Dr. Timothy Chang, profesor ndihmës i Neurologjisë në UCLA Health, “njohja e këtyre modeleve, në vend të fokusimit vetëm në diagnoza individuale, mund të ndihmojë në diagnostikimin më të hershëm dhe më të saktë”.

Ndërhyrja e hershme është jetike, pasi mund të zgjeronte mundësitë trajtuese dhe të ngadalësonte progresin e sëmundjes. Ekspertët theksojnë se përdorimi i barnave si GLP-1 (për humbje peshe dhe ulje të presionit të gjakut dhe kolesterolit) mund të ndihmojë në reduktimin e rrezikut për demencë, madje edhe tek persona pa sëmundje të dukshme cerebrale, sipas raportit britanik.

Demenca prek miliona njerëz në mbarë botën. Vetëm në Mbretërinë e Bashkuar, mbi 944,000 persona jetojnë me këtë sëmundje, dhe parashikimet tregojnë se numri do të rritet në 1.4 milion deri në vitin 2040. Në SHBA, të prekurit kalojnë shtatë milionë. Sëmundja e Alzheimerit është shkaku kryesor i demencës.

Stili i jetesës dhe parandalimi
Përveç njohjes së katër rrugëve drejt demencës, ekspertët theksojnë rëndësinë e parandalimit përmes ndryshimeve në stilin e jetës. Ndalimi i duhanit, shmangia e alkoolit, socializimi dhe aktivitetet mendore si kryqëzimi i fjalëve apo mësimi gjatë gjithë jetës mund të ndihmojnë në ruajtjen e shëndetit të trurit.

Aktiviteti fizik është një faktor kyç në parandalim. Studimet tregojnë se ushtrimet me intensitet mesatar deri të lartë mund të ulin rrezikun për demencë deri në 41%. Forma të tilla përfshijnë ecjen e shpejtë, çiklizmin dhe xhoggingun. Disa studime sugjerojnë edhe vetëm pesë minuta ushtrim në ditë si të mjaftueshme për ngadalësimin e rënies njohëse.

Në fund, shkencëtarët nxisin monitorimin e shenjave të hershme dhe më pak të njohura të demencës, si ndryshimet në dëgjim, shikim dhe ekuilibër. Integrimi i këtyre shenjave në proceset diagnostikuese mund të përmirësojë diagnostikimin e hershëm dhe ndërhyrjen e menjëhershme.

Kërkimi i ri hap rrugë për personalizimin e parandalimit dhe trajtimit, duke theksuar rëndësinë e parandalimit dhe stilit të shëndetshëm të jetesës.