Cila ekonomi evropiane do të vuajë më shumë nga tarifat amerikane?
Një e pesta e eksporteve të BE-së po shkon drejt SHBA-së. Tarifat në sektorin e prodhimit të makinave godasin më shumë ekonominë gjermane, por tarifat e mundshme në atë farmaceutike mund t'i kushtojnë ndjeshëm ekonomisë irlandeze.
Gjermania dhe Irlanda po dallohen si dy ekonomitë më të ekspozuara të BE-së, të kërcënuara nga tarifat më të larta të SHBA-së, ndërsa Brukseli punon drejt një marrëveshjeje tregtare me Uashingtonin, mes raportimeve se tarifat farmaceutike mund të jenë deri në 200%.
Kur Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, vendosi një tarifë të re prej 25% mbi importet e automjeteve dhe pjesëve të makinave në prill, Gjermania u identifikua si vendi i BE-së që do të humbiste më shumë. Vlerësimi i organizatës kërkimore Bruegel me seli në Bruksel në atë kohë ishte se tarifat mund të kushtonin 0.4% të PBB-së së vendit në planin afatgjatë.
Ndërsa presim një marrëveshje të re tregtare BE-SHBA, dalin në pah detaje të tjera që mund ta vënë Irlandën, Danimarkën dhe Belgjikën, si dhe vende të tjera, në shënjestër nëse Uashingtoni synon sektorin farmaceutik në radhën e tij.
Vendet me ekspozimin më të madh në tregun amerikan
Ndikimi i përgjithshëm në ekonominë evropiane do të varet nga norma aktuale e tarifave që do të vendosë SHBA-ja dhe nga përgjigja e BE-së, por goditja nuk do të shpërndahet në mënyrë të barabartë.
Sipas Bruegel, ekonomia e BE-së po përballet me pasoja të rëndësishme, por të menaxhueshme makroekonomike.
Ata vlerësuan në një raport në prill se, lidhur me skenarët e mundshëm, dëmi mund të jetë afërsisht 0.3% e PBB-së së BE-së, varësisht nga rezultati i negociatave. Kjo krahasohet me rritjen reale të PBB-së prej 1.1% që pritet në bllok në vitin 2025, sipas Parashikimit të Pranverës së Komisionit Evropian.
Tregtia me SHBA-në është e konsiderueshme. Në vitin 2024, Shtetet e Bashkuara ishin partneri më i madh për eksportet e mallrave të BE-së, duke përbërë 20.6% të të gjitha eksporteve të mallrave të BE-së jashtë bllokut.
Produktet farmaceutike përbëjnë 15% të eksporteve të mallrave të BE-së në SHBA. Pas tyre vjen sektori i automobilave.
Derisa të ketë më shumë sqarime mbi tarifat e mundshme të SHBA-së mbi produktet e sektorit farmaceutik, “sektori i automobilave duket të jetë më i prekshëm ndaj tarifave të SHBA-së pasi nuk duket se ka ndonjë përjashtim të madh të planifikuar”, tha Savary. Industria është goditur me një tarifë prej 25% në prill.
“Vetëm tarifat mund të ulin me rreth 8% vëllimet totale tregtare të BE-së gjatë pesë viteve të ardhshme”, tha Rory Fennessy, Ekonomist i Lartë në Oxford Economics, në një raport të kohëve të fundit.
Vendet me vlerën më të lartë në eksportet e mallrave në SHBA, të cilat përballen me kërcënimin më të madh për ekonomitë e tyre, përfshijnë Gjermaninë, Irlandën, Italinë, Francën dhe Holandën.
Ekonomia gjermane mbështetet shumë në eksporte, të nxitura nga sektori i automjeteve motorike të vendit. Gati një e katërta (22.7%) e totalit të eksporteve gjermane po shkon drejt SHBA-së.
“Gjermania shquhet si ekonomia kryesore evropiane që ka të ngjarë të goditet më rëndë nga tarifat amerikane dhe ne presim që rritja e PBB-së të bjerë në tremujorin e dytë dhe të tretë”, tha për Euronews Business Andrew Hunter, Drejtor i Asociuar dhe Ekonomist i Lartë në Moody's Ratings.
Hunter shtoi gjithashtu se ekonomitë më të vogla, përfshirë Austrinë dhe të tjera në Evropën Qendrore dhe Lindore, “të cilat janë të integruara shumë në zinxhirët e furnizimit industrial të Gjermanisë, do të goditen gjithashtu rëndë”.
Sipas Bruegel, pas vitit 2025, ndikimi negativ afatgjatë i tarifave mund të jetë rreth 0.4% e PBB-së në Gjermani, pasi “efekti të jetë grumbulluar plotësisht dhe efektet fillestare afatshkurtra të jenë zhdukur”, tha Niclas Frederic Poitiers, bashkëpunëtor kërkimor në Bruegel. “Për Francën, efekti mesatar do të ishte rreth 0.25% e PBB-së.”
Pasiguria mund të çojë në humbje investimesh dhe vendesh pune në të gjithë bllokun 27-anëtarësh. Hunter tha se, “edhe për ato vende ku ekspozimi i drejtpërdrejtë ndaj eksporteve amerikane është relativisht i kufizuar, si Franca ose Spanja, rritja ka ende të ngjarë të rëndohet nga dobësia dhe pasiguria globale.”
Lidhur me ndikimet afatgjata, Irlanda shquhet si një nga vendet më të prekura, pasi më shumë se gjysma e eksporteve të mallrave të saj (53.7%) drejtohen drejt tregut amerikan.
Shumë varet nëse sektori farmaceutik do të goditet nga tarifat. Nëse po, “Irlanda do të jetë ekonomia e BE-së më e rrezikuar nga këto tarifa”, tha Mathieu Savary, strateg kryesor për Strategjinë tonë Evropiane të Investimeve në BCA Research.
Si mund të godasin tarifat farmaceutike ekonominë evropiane në veçanti
Industria farmaceutike e bazuar në kërkime është një aset kyç i ekonomisë evropiane. Është një nga sektorët e teknologjisë së lartë me performancën më të lartë në Evropë.
Sipas një studimi të kohëve të fundit nga PWC, ajo kontribuoi me 311 miliardë euro në vlerë të shtuar bruto (GVA) dhe 2.3 milionë vende pune drejtpërdrejt dhe tërthorazi në ekonominë e Bashkimit Evropian në vitin 2022.
Dhe tregu amerikan është thelbësor për sektorin farmaceutik evropian. Sipas Federatës Evropiane të Industrive dhe Shoqatave Farmaceutike, në vitin 2021, Amerika e Veriut përbënte 49.1% të shitjeve farmaceutike botërore krahasuar me 23.4% për Evropën.
Dhe më shumë se një e treta e eksporteve farmaceutike të BE-së po shkojnë në SHBA.
Nëse sektori farmaceutik goditet nga një tarifë prej 25%, siç pritet nga Moody's në muajt në vijim, "më të ekspozuarit do të jenë një numër ekonomish më të vogla evropiane si Danimarka, Belgjika, Sllovenia dhe Irlanda, të cilat në përgjithësi mendojmë se janë vendet ku rreziqet e recesionit në Evropë janë më të larta", tha Hunter.
Kryestrategu i BCA Research shtoi se në këtë rast, “Irlanda është veçanërisht e ekspozuar ndaj këtij rreziku”, duke përmendur se eksportet drejt SHBA-së përfaqësojnë 18% të PBB-së së Irlandës, dhe eksportet farmaceutike përfaqësojnë gati 55% të eksporteve irlandeze. Sipas BCA-së, ndikimi “mund të zvogëlojë rritjen me 4% deri në 5% me kalimin e kohës”.
Bruegel vlerësoi se humbja kumulative e PBB-së reale të Irlandës mund të jetë 3% deri në vitin 2028.
Grupi i ekspertëve gjithashtu e veçoi vendin si më të prekshmin në lidhje me ndikimin e tarifave të SHBA-së në punësim.
Lidhur me sa i cenueshëm është një vend ndaj humbjeve të vendeve të punës në dritën e tarifave të SHBA-së, Bruegel tha se Italia ishte vendi i dytë më i ekspozuar, me një ekspozim të lartë në pajisjet e transportit dhe një nivel të lartë punësimi të ekspozuar në prodhimin e modës dhe makinave. Italia do të kishte gjithashtu ekspozim të lartë në produktet farmaceutike.
A do të ketë një tarifë prej 200% për produktet farmaceutike?
Trump tha të martën se produktet farmaceutike të importuara në SHBA po përballen me një tarifë prej 200%, pa zbuluar detaje të mëtejshme.
Sipas Savary të BCA-së, kjo nuk ka gjasa të ndodhë, sepse "kjo do të rriste ndjeshëm koston e kujdesit shëndetësor për konsumatorët amerikanë, gjë që është tashmë një problem i madh për votuesit".
Ai e sheh këtë si një “mesazh të fortë për kompanitë e huaja farmaceutike që të ulin çmimet e tyre dhe të investojnë në prodhimin e barnave të tyre në SHBA”. Savary pret “që investimet e huaja direkte në SHBA dhe njoftimet për uljen e çmimeve të barnave do të jenë rezultati përfundimtar i këtyre bisedimeve dhe kërcënimeve”.
“Tani është presioni mbi kompanitë farmaceutike për të zgjeruar objektet e prodhimit në SHBA, në mënyrë që ato të jenë praktikisht në pragun e klientëve amerikanë”, tha Dan Coatsworth, analist investimesh në AJ Bell./ Euronews.