SYRI TV/ Arbitrazhi, qeveria do të pagujë 180 mln€ për gjyqet e humbura me bizneset

Qeveria ka 180 milionë euro detyrime për t’u paguar për gjyqet e humbura me bizneset në proceset në arbitrazh.

Në këtë shifër përfshihen detyrimet kontingjente, siç është çështja “Hydro dhe të tjerë kundër Shqipërisë”, ku biznesmeni italian Francesco Becchetti kërkon 108 milionë euro, plus 2 milionë euro shpenzime ligjore. Ndërkohë, pjesa tjetër janë detyrime të mbetura për pagesë nga vendime të formës së prerë.

Një faturë jo e vogël, prej gati 180 milionë eurosh, rëndon mbi qeverinë për çështjet e humbura dhe ato në proces në arbitrazh ndërkombëtar me biznese. Sipas të dhënave të Ministrisë së Financave për fundin e vitit 2024, kjo shumë përfshin:

• 69.4 milionë euro detyrime të mbetura për pagesë nga vendime të formës së prerë.
• 110.5 milionë euro të kategorizuara si detyrime kontingjente nga proceset në gjykata ndërkombëtare.

Në detyrimet kontingjente përfshihet çështja “Hydro dhe të tjerë kundër Shqipërisë”, ku biznesmeni italian Francesco Becchetti kërkon 108 milionë euro, plus 2 milionë euro shpenzime ligjore. Financat e kanë klasifikuar këtë shumë si detyrim kontingjent dhe ajo nuk përfshihet në borxhin publik deri në një vendim të përhershëm.

Për shkak të këtij konflikti, llogaria e kompanisë shtetërore Albcontrol në Eurocontrol në Bruksel është ngrirë që nga viti 2021, duke bllokuar rreth 10.5 miliardë lekë (rreth 105 milionë euro) deri në fund të vitit 2023. Si reagim, Albcontrol ka marrë hua prej 74 milionë eurosh nga shteti dhe kompani të tjera shtetërore.

Qeveria ka shpenzuar deri tani 6.7 milionë euro për kostot ligjore të arbitrazhit ndaj “Hydro…”, por ka paguar vetëm gjysmën e kësaj shume. Arbitrazhi përfundoi në favor të Becchetti në prill 2023.

Detyrime të tjera të mëdha përfshijnë:

• “Copri Actors” (Greqi): 42.4 milionë euro nga arbitrazhi për autostradën Tiranë–Elbasan, asnjë pagesë deri në fund të 2024.
• Construzioni Dondi (Itali): 13.4 milionë euro për prishje kontrate nga Agjencia e Ujësjellësit në 2018.
• GBC Oil Company Ltd. v. Republika e Shqipërisë, Albpetrol: 12.24 milionë euro për shkelje të klauzolës së stabilitetit fiskal në kontrata nafte.

Në vitin 2024, qeveria pagoi vetëm 4.9 milionë euro për shpenzime ligjore. Totali fillestar i detyrimeve për arbitrazhe ishte 206.8 milionë euro, nga të cilat 79.5 milionë euro ishin faturuar, por u paguan vetëm 23.4 milionë euro, duke ulur detyrimin në 179.94 milionë euro në fund të vitit.

Ministria e Financave raporton se për vitin 2024, shpenzimet totale për përfaqësim ligjor, mbrojtje në gjykata dhe shpenzime të tjera gjyqësore ishin 495.7 milionë lekë.

Ja edhe shpërndarja sipas institucioneve përgjegjëse për vitin 2024 (vetëm tabela):

• ~143.4 mln LEK – Ministria e Financave
• ~223.0 mln LEK – Autoriteti Portual Durrës
• ~56.2 mln LEK – Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë
• ~52.2 mln LEK – Albpetrol sh.a
• ~20.9 mln LEK – Ministria e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural

Për rastin me EMS Shipping & Trading GmbH dhe Durrës Kurum, qeveria pagoi rreth 2.2 milionë euro për mbrojtje ligjore dhe kosto administrative në 2024, pas përfundimit të çështjes në gusht të po atij viti. Kjo kompani kishte kërkuar 40 milionë euro në padinë e prillit 2023 për trajtim të pabarabartë.