Gjithçka që duhet të dini rreth presidencës zvicerane

Nëse nuk keni jetuar kurrë në Zvicër, mund të mos jeni të njohur me hollësitë e sistemit tonë politik. Sistemi ynë, i cili është federal në natyrë dhe i bazuar në demokracinë gjysmë-direkte, përshkruhet shpesh si unik. Zvicra është një shtet federal me tre nivele politike: qeverinë federale, 26 kantonet dhe pothuajse 2,000 komuna në mbarë vendin.

Një nga aspektet më pak të njohura të sistemit tonë është posti i Presidentit të Konfederatës Zvicerane. A e dini emrin e Presidentit aktual të Konfederatës Zvicerane? Çfarë bën realisht ai/ajo? Për sa kohë shërben? Zbuloni përgjigjet për këto pyetje dhe më shumë!

1. Kush e zgjedh Presidentin e Konfederatës Zvicerane?
Asambleja Federale, e përbërë nga 200 anëtarët e zgjedhur të Këshillit Kombëtar (dhoma e “poshtme”, që përfaqëson popullin) dhe 46 anëtarët e zgjedhur të Këshillit të Shteteve (dhoma e “sipërme”, që përfaqëson kantonet), zgjedh Presidentin e Konfederatës Zvicerane nga radhët e shtatë anëtarëve të Këshillit Federal. Kjo zgjedhje zhvillohet çdo vit në dhjetor, gjatë sesionit dimëror parlamentar. Ky rotacion vjetor është arsyeja pse njerëzit jashtë Zvicrës – dhe ndonjëherë edhe brenda saj – shpesh nuk e dinë emrin e Presidentit aktual.

2. Si zhvillohet zgjedhja?
Fillimisht, presidenti i Asamblesë Federale, i cili është gjithashtu edhe president i Këshillit Kombëtar, shpall emrin e këshilltarit federal të propozuar për postin e Presidentit nga grupi parlamentar i kandidatit. Zyrtarët e zgjedhur më pas shkruajnë emrin e kandidatit të përzgjedhur prej tyre në një fletëvotimi. Pasi votat të jenë numëruar, presidenti i Asamblesë Federale shpall rezultatin.

3. Pra, a nuk e zgjedh populli Presidentin?
Jo! Ndryshe nga shumë vende të tjera, Presidenti nuk zgjidhet drejtpërdrejt nga qytetarët. Anëtarët e Asamblesë Federale zgjidhen nga populli. Janë ata që zgjedhin anëtarët e Këshillit Federal dhe gjithashtu Presidentin.

4. A përcaktohet rendi i rotacionit sapo të zgjidhen këshilltarët federalë?
Presidenca e Këshillit Federal rotullohet çdo vit, me kusht që të zgjidhet nga Asambleja Federale. Në vitin para se të marrë presidencën, nënkryetari i Këshillit Federal vepron si zëvendës i Presidentit aktual dhe është përgjegjës për kryerjen e detyrave të Presidentit në rast se ai/ajo nuk është në gjendje t’i ushtrojë ato.

5. Për sa kohë qëndron në detyrë Presidenti i Konfederatës?
Presidenca e Konfederatës zgjat një vit.

6. Atëherë, a do të thotë kjo që Presidenti është kreu i Këshillit Federal?
Jo. Megjithëse kryeson mbledhjet e Këshillit Federal dhe ka votën vendimtare në rast të një votimi të barabartë, Presidenti mbetet i barabartë me gjashtë këshilltarët e tjerë federalë. Presidenti vepron si "i pari ndër të barabartët": ai/ajo drejton qeverinë pa pasur ndonjë kompetencë shtesë të veçantë.
Gjithashtu nuk është e saktë të thuhet se Presidenti i Konfederatës Zvicerane është kreu i shtetit, pasi kjo është një përgjegjësi e të gjithë Këshillit Federal.

7. Atëherë, cila është detyra e Presidentit?
Funksioni kryesor i Presidentit është të drejtojë mbledhjet e Këshillit Federal dhe të veprojë si ndërmjetës nëse është e nevojshme. Presidenti gjithashtu ka detyra shtesë përfaqësuese, si brenda Zvicrës ashtu edhe jashtë saj. Paralelisht, Presidenti mbetet drejtues i departamentit federal për të cilin është përgjegjës.
Në rast urgjence, Presidenti ka të drejtë të ndërmarrë masa të përkohshme, pra vendime të përkohshme për të zgjidhur një situatë të caktuar. Nëse Këshilli Federal nuk mund të mblidhet për ndonjë arsye, Presidenti gjithashtu ka të drejtë të marrë vendime në emër të tij.

8. A mund të shërbejë Presidenti i Konfederatës Zvicerane më shumë se një mandat?
Po, një këshilltar federal mund të zgjidhet disa herë në këtë post, në varësi të kohëzgjatjes së mandatit të tij/saj në Këshillin Federal.

9. Sa gra janë zgjedhur Presidente?
Gratë kanë shërbyer tetë herë si Presidente. E para prej tyre ishte këshilltarja federale Ruth Dreifuss nga Gjeneva, e cila ishte Presidente në vitin 1999.

10. Kush ishte Presidenti i parë i Konfederatës Zvicerane?
Jonas Furrer nga Zyrihu mori këtë detyrë për herë të parë në vitin 1848.
Ai ishte anëtar i Këshillit Federal për gati 14 vite dhe shërbeu katër herë si President. Ai vdiq në vitin 1861, ndërsa ishte ende anëtar i Këshillit Federal.

11. Kush do të marrë presidencën e Konfederatës Zvicerane në vitin 2023?
Këshilltari Federal Alain Berset, i cili ka qenë në krye të Departamentit Federal të Punëve të Brendshme që nga viti 2012, do të marrë presidencën e Konfederatës Zvicerane në vitin 2023. Z. Berset e ka mbajtur këtë post edhe më parë, në vitin 2018./ houseofswitzerland.org