Mësime nga Perandoria Romake mbi rrezikun e luksit

Philippa ka vendosur të largohet nga rrjetet sociale. Ajo është e shqetësuar se sa varësi të shkaktojnë dhe mendon se nuk po i bëjnë aspak mirë. Por atëherë, si do të komunikojë me tezen e saj në Afrikën e Jugut? Çfarë do të ndodhë me të gjitha fotografitë e saj? Dhe si do ta organizojë atë festën?

Trevori dëshiron të largohet nga vendi. Ai nuk i beson qeverisë, nuk i pëlqejnë njerëzit dhe urren motin. Por, megjithatë, merr kujdes të mirë shëndetësor. Dhe i pëlqejnë programet televizive. Edhe rrugët janë mjaft të mira.

Philippa dhe Trevori janë dy shembuj se si luksi, teknologjia dhe jetesa e lehtë mund të na zënë në grackë ose të na kufizojnë. Në shumë mënyra, kjo është një dukuri moderne dhe e afërt me ne, por rrënjët e saj shkojnë të paktën deri te shkrimtari romak, Taciti. Është ideja se zbukurimet e qytetërimit na skllavërojnë. Si ndodhi që, pa e kuptuar fare, ato gjëra që i konsideronim të dobishme dhe që na kursenin kohë, u bënë të pazëvendësueshme?

Rreziku i fshehur i luksit

Ushtria romake ishte një nga forcat më të efektshme dhe të suksesshme ushtarake që ka njohur ndonjëherë bota. Në terren të hapur, legjionet e tyre ishin pothuajse të pathyeshme. Por Perandoria Romake nuk u ndërtua vetëm falë gjeniut ushtarak dhe shpatave të shkurtra për goditje të shpejta. Legjionet mund ta mposhtnin një popull, por nuk e nënshtronin atë. Ishte dashuria për luks dhe jetë të rehatshme ajo që e bënte këtë.

Britanët, vërente Taciti, nuk u skllavëruan me zinxhirë, por nga dëshira e tyre për verë të mirë dhe darka elegante. Në fakt, guvernatori i Britanisë, Agrikola, qëllimisht u përpoq ta qetësonte këtë shoqëri luftëtarësh fisnorë përmes "zbavitjeve të këndshme" si banjat e ngrohta, togat dhe arsimin. Siç shkroi Taciti: "Britanët naivë i përshkruan këto gjëra si 'qytetërim', kur në fakt ishin thjesht pjesë e skllavërisë së tyre."

Komoditeti dhe lehtësia e jetesës i kthyen luftëtarët e ngjyrosur dhe klithës në qytetarë të përmbajtur dhe të butë. (Duhet përmendur se Taciti ka të ngjarë ta ketë ekzagjeruar gjithë këtë. Britania nuk ishte kurrë aq e bindur ndaj romakëve sa Franca apo Spanja.)

Përdorimi i luksit për të fituar një popull është një taktikë që është përsëritur ndër shekuj.

Përballë një deficiti tregtar me Kinën, Perandoria Britanike e përmbyti vendin me opium të lirë që e kishte transportuar nga India. Një drogë luksoze u kthye në varësi, dhe britanikët e shkëmbyen opiumin për porcelan, çaj dhe mëndafsh.

Lufta e Ftohtë gjithashtu u fitua mbi kurrizin e luksit. Kur televizorët dhe frigoriferët e lirë amerikanë depërtuan në Bashkimin Sovjetik, sovjetikët nuk kishin asnjë shans të përballeshin me një nivel të tillë begatie. Blloku e pa këtë "luks" të mallrave shtëpiake si thelbësor, dhe vetëm SHBA-ja mund t'ua ofronte.

Por shembulli më i afërt për shumicën prej nesh sot është marrëdhënia jonë me teknologjinë e madhe. Kompani si Facebook, Apple dhe Google ngadalë por me siguri i lidhin jetët tona me algoritmet dhe platformat e tyre. Rrjetet sociale janë të dizajnuara dhe të kalibruara qëllimisht për të krijuar varësi. Shërbimet që kursejnë kohë apo para, si ruajtja në 'cloud', janë bërë aq të përhapura, sa kthimi pas është bërë pothuajse i pamundur. Gjithnjë e më shumë ndodh që nuk i dimë më as fjalëkalimet tona, ua lëmë telefonave ose aplikacioneve t'i krijojnë dhe t'i ruajnë për ne.

Nuk mund të largohesh nga makina

Një teknologji apo shërbim i ri fillimisht është luks, derisa të bëhet aq i normalizuar dhe i kudogjendur, aq thelbësor, saqë nuk mund të kthehesh më në kohën para se të ekzistonte. Ajo që dikur ishte një "dëshirë" bëhet një 'nevojë'.

Novela e E.M. Forsterit, "Makina Ndalet", imagjinon një botë ku çdo aspekt i jetës ofrohet nga "makina." Ka butona "për të kërkuar ushqim, muzikë, rroba, banja të ngrohta, letërsi dhe, sigurisht, komunikim me miqtë." Sa parashikuese ka dalë kjo të jetë? Sot kemi Uber, Skype, Hello Fresh dhe Amazon Prime. Edhe miqtë dhe familjarët tanë janë të lidhur në makinë.

A është e mundur të largohesh?

Edhe pse teknologjinë e shohim si çlirimtare, ajo gjithashtu na kufizon. Nëse i besojmë Tacitit, atëherë jemi sot të skllavëruar nga gjërat që dikur i shihnim si luks. Është detyra e filozofisë t'i shohë këto pranga për çfarë janë. Dhe, ndërsa shqyrtojmë jetën tonë, mund të zgjedhim t'i mbajmë me dëshirë, ose të nisim rrugën e gjatë dhe të vështirë për t'i hequr ato. / Big Think - Syri.net