'Ju mund ta rindërtoni Mariupolin - po s'mund t'i ktheni më pas të vdekurit'

Të gjesh njerëz të gatshëm të flasin nga Mariupoli, nuk është e lehtë. Pas 10 muajsh pushtim rus, frika dhe mosbesimi janë dy përgjigjet më të shpeshta që kam hasur kur kërkoja dikë që mund të më tregonte se si janë gjërat në të vërtetë në Mariupol, në juglindje të Ukrainës.

"Unë mendoj se ju jeni një gazetar rus. Nuk do t'ju pëlqejë ajo që kam për të thënë. Njerëz si ju vrasin nëse tregon të vërtetën," tha një përdorues i mediave sociale që pretendonte se ishte nga qyteti port, shkruan Vitaly Shevchenko i BBC.

Forcat ruse e vunë popullin e Mariupolit në një rrethim të tmerrshëm disamujor, përpara se ta kapnin përfundimisht majin e kaluar.

Më në fund gjeta tre banorë të gatshëm të më flisnin gjatë: një këshilltar bashkie, një pensionist në pension dhe një inxhinier. Të gjithë folën në kushte anonimiteti, nga frika e raprezaljeve nga autoritetet vendore të instaluara nga Rusia (të cilët bllokojnë hyrjen në Ukrainën e pushtuar, të gazetarëve perëndimorë).

Ata pikturojnë një tablo të një fushate masivisht të shtrenjtë të kryer nga Rusia për të fituar zemrat dhe mendjet e njerëzve të Mariupolit dhe për të rindërtuar një qytet të dëmtuar sa nuk njihet, nga trupat e vetë Rusisë.

Qëllimi i kësaj fushate është të asimilojë Mariupolin dhe ta bëjë atë pronë të Rusisë.

Llogaritë e tyre konfirmojnë njëra-tjetrën dhe konfirmohen nga postimet në mediat sociale për zhvillimet e fundit në Mariupol.

Para fillimit të kësaj lufte, rreth gjysmë milioni njerëz jetonin në qytet.

Sipas vlerësimeve të OKB-së, 90% e ndërtesave të banimit u dëmtuan ose u shkatërruan dhe 350,000 njerëz u detyruan të largoheshin pasi Rusia sulmoi në shkurt 2022.

Rindërtimi

Ndërtesa të reja janë shfaqur dhe shumë ndërtesa të dëmtuara gjatë bombardimeve janë zhdukur.

Për shembull, ushtria ruse ka ndërtuar një lagje krejtësisht të re të përbërë nga një duzinë blloqe apartamentesh në pjesën perëndimore të Mariupolit. Quhet Nevski, sipas lumit Neva, mbi të cilin qëndron qyteti i lindjes së Presidentit Vladimir Putin, Shën Petersburg. Sipas mediave shtetërore ruse, Shën Petersburgu është sponsori kryesor i rindërtimit të Mariupolit.

Foto: Rusia po ndërton banesa të reja për të zëvendësuar ato që shkatërroi

"Në autobus thotë: Shën Petersburg dhe Mariupol janë qytete të binjakëzuara. Kudo ka parulla që na thonë se tani jemi pjesë e Rusisë," më tha pensionistja Maria (jo emri i saj i vërtetë).

"Më pëlqenin gjërat siç ishin më parë. Tani jetojmë me frikë. Nuk e kemi idenë se çfarë të presim."

Në shtëpitë që shpëtuan relativisht të padëmtuara pas muajsh luftimesh të ashpra, rusët po ndërrojnë dritaret, radiatorët dhe nganjëherë tubacionet e ngrohjes dhe të ujërave të zeza.

Ngrohja, uji i rrjedhshëm dhe furnizimi me energji elektrike janë restauruar në masë të madhe. Autobusët po qarkullojnë sërish dhe janë plot me pasagjerë, megjithëse rrjetet e trolejbusëve elektrikë dhe të tramvajit janë ende jashtë funksionit.

Shumë shkolla, spitale dhe dyqane janë rihapur gjithashtu, megjithëse tregtarë të shumtë po i shesin mallrat e tyre direkt nga trotuari.

Maria ishte veçanërisht e impresionuar me një shkollë të rindërtuar nën sundimin rus: "Është kaq e bukur, e mbuluar me katrorë shumëngjyrësh". Sipas saj, numri i fëmijëve në Mariupol tani është më i madh nga sa mund të strehojnë shkollat, kështu që ata kanë mësim në dy ndërrime: një në mëngjes dhe një tjetër pasdite.

Rusia ka imponuar kurrikulën e saj në gjuhën ruse në zonat e pushtuara - duke ndërlikuar përpjekjet për t'i kthyer fëmijët në shkollë.

Rindërtimi i shpejtë i Mariupolit ka shkaktuar zili në Donetsk, kryeqyteti rajonal i pushtuar nga forcat pro-ruse që nga viti 2014, i cili është lënë pas dore në krahasim.

Kreu i vendosur nga Rusia i të ashtuquajturës Republika Popullore e Donetskut, Denis Pushilin, madje i është dashur të mohojë zërat se kryeqyteti do të zhvendoset në Mariupol.

Asimilimi

Ka mënyra të tjera të rëndësishme me të cilat Rusia po i vë vulën Mariupolit. Për shembull, banorët vendas janë nën presion për të marrë pasaporta ruse.

Ivan, këshilltari i qytetit të Mariupolit me të cilin fola (jo emri i tij i vërtetë), tha se vendasit shpesh formonin "radhë të mëdha" duke u përpjekur të merrnin pasaportat ruse dhe

pyeteshin nëse donin punësim zyrtar, veçanërisht me agjencitë qeveritare ose në sektorin publik, shpjegoi ai.

Gjithashtu, u bëhej i mundur udhëtimi në Rusi pa kontrolle shtesë të rrepta të njohura si "filtrim", shtoi ai.

Ukraina llogarit se 20,000 njerëz vdiqën gjatë rrethimit të Mariupolit.

"Kështu që ata kanë krijuar qëllimisht një situatë ku ju keni probleme nëse keni letra ukrainase, duhet të merreni me burokraci, duhet të prisni. Nga ana tjetër, nëse merrni një pasaportë ruse, këtu përfundojnë problemet tuaja: " Ti je një prej nesh tani. Gjërat bëhen më të thjeshta nëse merr një pasaportë ruse", tha Ivan.

Edhe Mariupol po bëhet pjesë e sistemit financiar të Rusisë. Monedha ukrainase, hryvnya, është hequr gradualisht dhe tani rubla ruse është e vetmja monedhë e pranuar në dyqane.

Rusia po kanalizon shuma të mëdha parash në pagesat e pensioneve për banorët e Mariupolit, duke i rritur ato në shumë raste krahasuar me atë që merrnin nga autoritetet ukrainase para luftës. Pra, banorët e Mariupolit janë në gjendje të tërheqin dy pensione - një nga Rusia, një tjetër nga Ukraina. Natyrisht, kjo është një situatë me të cilën janë të kënaqur shumë pensionistë vendas.

Pensionet ruse janë një tjetër arsye pse banorët e moshuar janë në radhë për të marrë pasaportat ruse - shumë pensionistë besojnë se dokumentet do të kërkohen në të ardhmen për të vazhduar marrjen e pagesave nga Rusia.

Mediat që operojnë aktualisht në Mariupol janë gjithashtu duke punuar shumë për të promovuar një axhendë uniforme pro-ruse.

Këshilltari i qytetit Ivan tha: "Është bërë e vështirë për mua të them gjëra pro-ukrainase për votuesit e mi. Është e vështirë të jesh pro-ukrainas në një mjedis pro-rus. Fatkeqësisht, Ukraina po I humbet zemrat dhe mendjet e njerëzve në Mariupol."

Ata që janë ende në Mariupol mund të jenë të lumtur kur shohin një farë normaliteti të kthehet në qytetin e tyre, por ka nga ata që dyshojnë se Rusia ndjek motive të fshehta.

Gazetari i njohur ukrainas Denys Kazansky argumenton se Rusia përdor shtëpitë e reja që ka ndërtuar në Mariupol për të shkëputur vëmendjen nga të gjitha shkatërrimet që shkaktoi në qytet dhe gjetkë në rajonin e tij të lindjes Donetsk.

"Nëse ata shkatërruan 10 spitale dhe pastaj rindërtuan një - ky nuk është rindërtim. Nuk është diçka për të cilën mund të falenderohen," tha ai.

“Mund të jesh i lumtur sa të duash që një shkollë të rindërtohet, por çfarë të bësh me mijëra njerëz që Rusia ka vrarë?!- tha ai. - Ju nuk mund t'i rindërtoni ata. Ju nuk mund t'i ktheni më pas ata."