Pesë fakte për Ditën Ndërkombëtare të Gruas, në Shqipëri e bashkuar me Ditën e Nënës

Çdo vit më 8 Mars, Dita Ndërkombëtare e Gruas festohet për të përkujtuar dhe nderuar arritjet e grave, për të rritur ndërgjegjësimin për pabarazitë gjinore dhe diskriminimin, si dhe për të promovuar mbështetjen globale për gratë. Por çfarë dini për 8 Marsin? Euronews sjell 5 fakte që duhet t'i dini.

Prej sa kohësh është festuar Dita Ndërkombëtare e Gruas?

Më 28 shkurt 1909, Partia Socialiste e Amerikës e atëhershme aktive festoi Ditën e parë Kombëtare të Gruas në përkujtim të 15,000 grave që protestuan në Nju Jork kundër kushteve të vështira të punës dhe pagave më të ulëta.

Në vitin 1910, Clara Zetkin, një avokate e të drejtave të grave dhe udhëheqëse e Zyrës së Grave të Gjermanisë për Partinë Social-Demokrate, propozoi idenë e një Dite Ndërkombëtare të Gruas.

Më 19 mars 1911 u mbajt për herë të parë Dita Ndërkombëtare e Gruas, ku morën pjesë më shumë se 1 milion njerëz në Austri, Danimarkë, Gjermani dhe Zvicër.

U desh deri në vitin 1975 që Kombet e Bashkuara të njohin dhe të fillojnë të festojnë Ditën Ndërkombëtare të Gruas. Që atëherë, OKB-ja ka shërbyer si sponsori kryesor i ngjarjes vjetore, duke inkurajuar më shumë shtete të njohin "aktet e guximit dhe vendosmërisë nga gratë e zakonshme që kanë luajtur një rol të jashtëzakonshëm në historinë e vendeve dhe komuniteteve të tyre".

Dhe për ata që pyesin veten dhe ndihen të lënë jashtë (të kapërcyer), ekziston një Ditë Ndërkombëtare e Burrave, e cila festohet më 19 Nëntor në më shumë se 80 vende në mbarë botën, duke përfshirë Mbretërinë e Bashkuar. Ajo është shënuar nga vitet 1990 dhe nuk njihet nga OKB-ja.

Cili është simboli dhe ngjyra e Ditës Ndërkombëtare të Gruas?

Simboli për Ditën Ndërkombëtare të Gruas është një simbol i gjinisë femërore. Zakonisht shoqërohet me ngjyrat vjollcë, jeshile dhe të bardhë.

Sipas faqes së internetit të Ditës Ndërkombëtare të Gruas, vjollca do të thotë dinjitet dhe drejtësi, jeshile për shpresë dhe e bardha për pastërti. "Ngjyrat e kanë origjinën nga Unioni Social dhe Politik i Grave (ËSPU) në Mbretërinë e Bashkuar në 1908."

A është një festë?

Qëllimi i ditës ndryshon sipas vendit. Në disa shtete është një ditë proteste, ndërsa në të tjerë është një mjet për të promovuar barazinë gjinore. Në disa vende, Dita Ndërkombëtare e Gruas festohet si festë kombëtare.

8 Marsi njihet si festë kombëtare zyrtare në Afganistan, Armeni, Bjellorusi, Kamboxhia, Kubë, Gjeorgji, Laos, Mongoli, Mal të Zi, Rusi, Ugandë, Ukrainë dhe Vietnam.

Në disa vende si Shqipëria, Maqedonia, Serbia dhe Uzbekistani, Dita e Gruas është kombinuar me Ditën e Nënës, një bashkim për të nxjerrë në pah rëndësinë e grave si nëna.

Në Kinë, shumë grave u jepet një gjysmë dite pushimi nga puna, ndërsa për italianët, Festa della Donna festohet me dhurimin e luleve të mimozës.

Pse është një festë historike në Rusi?

Në vitin 1917, festimi i Ditës së Gruas në Rusi u dha atyre të drejtën e votës.

Gratë në Rusi e përkujtuan atë ditë atë vit duke hyrë në grevë për 'bukë dhe paqe' në mënyrë që të protestojnë kundër Luftës së Parë Botërore dhe fushatës për barazi gjinore. Car Nikolla II nuk ishte aspak i lumtur dhe autorizoi gjeneralin Khabalov të Qarkut Ushtarak të Petrogradit të qëllonte çdo grua që refuzonte të tërhiqej. Ata nuk u tërhoqën dhe protestat mbetën dhe çuan në abdikimin e Carit. Qeveria e përkohshme u dha grave të drejtën e votës si rezultat i protestës së tyre.

Cila është tema e këtij viti?

Që nga viti 1996, çdo Ditë Ndërkombëtare e Gruas ka një temë zyrtare. Tema e parë e miratuar nga OKB-ja në vitin 1996 ishte "Festimi i së kaluarës, planifikimi për të ardhmen".

Vitin e kaluar, tema shte #Breakthebias, e cila theksoi problemet me të cilat përballen gratë për shkak të paragjykimeve gjinore.

Këtë vit, faqja e internetit e Ditës Ndërkombëtare të Gruas ka deklaruar se është #EmbraceEquity. Siç thuhet në uebsajt, viti 2023 fokusohet në mënyrën se si barazia gjinore duhet të jetë pjesë e ADN-së së çdo shoqërie: “Është kritike të kuptojmë dallimin midis drejtësisë dhe barazisë. Qëllimi i temës së fushatës së Ditës së Gruas 2023 #EmbraceEquity është që ta bëjë botën të flasë rreth asaj se pse mundësitë e barabarta nuk janë të mjaftueshme. Njerëzit fillojnë nga vende të ndryshme, kështu që përfshirja dhe përkatësia e vërtetë kërkojnë veprim të barabartë.”

Imazhet e lidhura me të këtë vit paraqesin të gjitha gjestin e përqafimit, duke i promovuar dhënies së barazisë, një përqafim të madh.

Një tjetër pikë kryesore e këtij viti është tema e OKB-së, e cila është 'DigitalALL: Inovacioni dhe teknologjia për barazinë gjinore', që synon të ndërgjegjësojë njerëzit për rëndësinë dhe kontributin e teknologjisë dixhitale në zbulimin e çështjeve të pabarazisë gjinore dhe diskriminimit.

8 Marsi 2023 do të eksplorojë ndikimin e hendekut gjinor dixhital në pabarazinë për gratë dhe vajzat, pasi OKB-ja vlerëson se mungesa e aksesit të grave në botën e internetit do të shkaktojë një humbje prej 1.5 trilionë dollarë në produktin e brendshëm bruto të vendeve me të ardhura të ulëta dhe të mesme deri në vitin 2025, nëse veprimi nuk ndërmerret.

“Që nga ditët më të hershme të informatikës deri në epokën e sotme të realitetit virtual dhe inteligjencës artificiale, gratë kanë dhënë kontribute të pallogaritshme në botën dixhitale në të cilën ne jetojmë gjithnjë e më shumë”, deklaroi OKB./ar/sh/SYRI.NET